نزیکەی هەژدە ساڵ لەمەوپێش گفتوگۆیەکی ڤیدیۆیی ئەدەبیم لەگەڵ شاعیری گەورە کاک شێرکۆ بێکەس ئەنجام دا و لەم ڕۆژانەی پێشوودا خودی ئەو گفتوگۆیەم بۆ یەکەم جار بڵاوکردە، ئەوەی لێرەدا دەیخوێنیتەوە پوختەی بەشێک لەو پرسیار و وەڵامانەیە. ئیدریس عەلی: لەگەڵ ئەوەی شیعر لە چاو ژانرەکانی دیکەی ئەدەبدا مێژوویەکی دوور و درێژتری هەیە لەناو کورد دا، بەڵام بۆچی تاکو […]
خۆرخێ لویس بۆرخیس لە ئینگلیزییەوە: زاموا محەممەد واڵتەر پاتەر نووسیویە کە هەموو هونەر دەیەوێت بگاتە دۆخی مۆسیقا. هۆکارە ڕوونەکەش (بێگومان من وەک عەوامێک قسەی لەسەر دەکەم) ئەوەیە کە لە مۆسیقادا فۆڕم و ناوەڕۆک ناکرێت دووکەرت بکرێن(لێک داببڕدرێن). ئاواز، یان هەر پارچە میوزیکێکی دی، قاڵبێکە لە دەنگ و وەستان کە لەناو کاتدا خۆی دەکاتەوە، قاڵبێک کە […]
سازکردنی: سوزانا هونوێڵ و ڕیکاردۆ ئۆگێستۆ سێتی له ئیسپانییەوه بۆ ئینگلیزی: سوزانا هونوێڵ له ئینگلیزییەوه بۆ کوردی: ماردین ئیبراهیم ـ تۆ نووسەرێکی گەلەک ناسراویت و خوێنەران ئاشنای نووسینەکانتن. پێمان ناڵێیت تۆ چی دەخوێنیتەوه؟ ماریۆ ڤارگاس یۆسا: لەو ساڵانەی دواییدا شتێکی سەرنجکێش ڕووی دا. تێبینم کردووه من تا دێت کەمتر و کەمتر کاری نووسەرانی هاوسەردەمی خۆم […]
لە تورکییەوە: فەرهاد چۆمانی تورکەکان و خوێنەرانی زیاتر لە 100 وڵاتی جیهان چاوەڕوانی ڕۆمانە نوێیەکەی ئۆرهان پاموک دەکەن. پاموک لەم ڕۆمانەدا چاوی وەرچەرخاندووە بۆ کۆڵانە چەپەک و هەژارنشینەکان، بە چاوی سەحلەبفرۆشێکەوە باس لەو ژیانە دەکات، کە لە تورکیا بە خێرایی گۆڕانکاریی بەسەردا هاتووە. نەک تەنیا بە گوێرەی خەڵاتی نۆبڵ، بەڵکو ئەمبێرتۆ ئیکۆ موژدەی ڕۆمانێکی تازەی […]
نووسەری ئایەتە شەیتانیەکان سازکردنی: کای شولێر لە سویدییەوە: هیوا قادر ئەوەندەم ڕۆژ لە ژیاندا نەماوە تیا بژیم. سەلمان ڕوشدی بەم شێوەیە بیری دەکردەوە، کاتێک لە یادی ڕۆژی دڵ و لە ساڵی ١٩٨٩دا فەتوای کوشتنی خۆی پێ گەیشت. ئێستا ئەو پیاوەی ئەو کاتانە پارێزگاری لە سەلمان ڕوشدی دەکرد، باسی ئەو ڕۆژانە دەکات کە ڕوشدی لەبەردەم هەڕەشەی […]
بێگومان ناتوانین هەموو ئەو وتە فەلسەفییە بەناوبانگانە بژمێرین، ئەوە پێویستی بە چەندین بەرگ هەیە! بەڵام دەتوانین بۆ خۆشی و کەیف و سەفاو کات بەسەربردن، هەندێکیان بخەینەڕوو. بەم دواییانە یەکێک لە گۆڤارە فەرەنسییەکان، لە میانەی ژمارەیەکی قەبەیدا، کارێکی لەو جۆرەی کردووە. ئێمە دەزانین تەنها فەیلەسوفە گەورەکانن، توانانی داتاشینی زاراوەی گەورە یان وتەی بلیمەتیانەیان هەیە کە وەک […]
دواجار جان دۆرمیسۆن کۆچی دوایی کرد! ئێمە لەو بڕوایەدا بووین تا تەمەنی نەگات بە 100 ساڵ نامرێت. دۆرمیسیۆن خۆشی بەوپەڕی دڵنیایی و متمانەوە پێیوا بووە تا تەمەنی نەگاتە 100 ساڵ نامرێت، لەم بارەیەوە وتوویەتی نازانم چۆن خۆم لە مەرگ بپارێزم و بگەمە ئەو تەمەنە. بەڵام ئیرادەی یەزدان وایویست بە گەنجی و لە تەمەنی 92 ساڵیدا […]
وتووێژ لهگهڵ «شۆلۆخۆف»دا ئالبێرت ئهکسڵ بهنک وەرگێڕانی: فەرشید شەریفی میخائیل ئهلکساندرڤیچ شۆلۆخۆف ساڵی 1905 له گوندی “ڤشنسکایا”ی سهر به مهڵبهندی “دۆن”ی قهزاقستان (“ڕۆستف”ی ئێستا) له دایک بووه. خوێندنی دواناوهندیی له خوێندنگای “گرامێر”دا تهواو کرد و ساڵی 1930 کاتێک که ناوچهی دۆن تووشی شهڕی ناوخۆیی بوو، خۆبهخشانه پێوهندیی به “لهشکری سوور”هوه کرد بۆ بهربهرهکانێ لهگهڵ “گاردی […]
سازدانی: برایان ماگی و: ئازاد بەرزنجی لای زۆربەی ماركسیستەكان ئەو تەنگژە ئابوورییانەی كە لە ماوەی نێوان هەردوو جەنگی جیهانیدا كۆمەڵگا خۆرئاواییەكانی گرفتاركرد، ئەوكاتە مانای داڕمان و فەوتانی رژێمی سەرمایەداری بوو، كە بەردەوام لە تیۆرەی ماركسیستیدا پێشبینی دەكرا. گەرچی بەگوێرەی ئەو تیۆرەیە دەبووایە ئەنجامی ئەمە بە سەقامگیربوونی كۆمۆنیزم بشكایەتەوە؛ بەڵام لە هیچ یەكێك لەم كۆمەڵگا خۆرئاواییانەدا […]
وەرگێڕانی: رەووف بێگەرد كورنلیوس كاستوریادیس، لە بیرو سیاسەتی سەردەمی دوای جەنگدا، یەكێكە لەناوە دیارەكانی فەرەنسا، لەهەموو دەیەی 1950و سەرەتای دەیەی 1960دا لەگەڵا كەسایەتیە ناودارەكانی وەك كلودلفورو ژان فرانسوالیوتار بووە ئەندامی رێكخراوەیەكی سیاسی ئەفسانە ئامێز بەناوی (یان سوسیالیزم یان بەربەریەت) بەڵام ئەو بە پێچەوانەی هەندێك لە هاوسەردەمەكانیەوە تا كۆتایی تەمەنی لەسەر بیری سیاسی رادیكاڵیانەی خۆی لە […]
ئەگەر بەیەقین دەست پێ بكەیت ئەوا بە نایەقین دەگەیت – دەمەتەقێ لەگەڵا بوداییەكان دا – كریشنا مۆرتی و. یاسین عومەر یەكەمین بەشداربوو(1): تا ئەو جێگەیەی كە من تێیگەیشتووم، ئێوە دەڵێن كە ژیان هیچ مەبەست یان ئامانجێكی نییە لەبەر ئەوە رێگەیەكیش بۆ هەنگاوهەڵهێنانەوەی تیانییە، بەناچار هەر تاكێ خۆی لەگەڵا هەر لەحزەیەكدا رووبەڕووە. ئەگەر بڕیارە چركەسات بەدەست […]
وتووێژێك لەگەڵ، جولیا كریستیڤادا ئامادەكردنی: سوزان سیللەر لە ئینگلیزییەوە: عەتا قەرەداغی سوزان سیللەر: وەكو پرۆفیسۆری زانستی زمانو دوای بڵاوكردنەوەكانت لەسەر ئەو بابەتانە لەفەلسەفەوە بۆ رەخنەی ئەدەبی، دیسان چی وایلێكردیت كە وەكو دەرونشیكارێك كاربكەیت؟ جۆلیا كریستیڤا: بەبڕوای من ناكرێت كەسێك بخرێتە سنووری دەرونشیكارییەوە ئەگەر هەندێ پاڵنەری تایبەتیو شاراوە بوونیان نەبێت.. بۆ نموونە ژیانی پڕ لە تەنگو […]
رانان و وەرگێرانی لە ئینگلیزی و سویدیەوە سورمە من ئێستا کە دەمەوێت باسی ناسینی زافۆن بۆ ئێوە بکەم، دەبێت لەگەڵ مندا هەنگاو بەهەنگاو بچنەوە دواوە تا دەگهڕێنەوە ئەو بەرەبەیانەی لە شارێکی دورەدەست و بچکۆلەدا لە ئوتێلێکی هەزار ئەستێرەیی رەنگیندا ئەڤینداربووم. وەک رۆژەکانی پێشوی ئەو حەفتەیە دەنگی دەرگا هات و خانمێکی گەنمرەنگ بە سینییەک بەرچایی ئەو […]
گوڵی تهرهقی” پتر له ده ساڵ بوو هیچ بهرههمێکی بڵاو نهکردبووهوه، یان نهیتوانیبوو بڵاوی بکاتهوه، بهڵام ئهمساڵ بۆ ئهو ساڵێکی به بهرهکهت بوو، سهرهتا به چاپکردنی کۆمهڵهچیرۆکی “دهرفهتی دووباره” دهستی پێکرد و کۆتاییهکهشی ڕۆمانی “ڕووداو” بوو. ڕۆمانهکه فرۆشێکی زۆر باشی ههبوو و پێشوازییهکی بهرچاوی لێکرا و توانیی سهرنجی خوێنهران ڕابکێشێ. لهم گفتوگۆیهدا “تهرهقی” باس له ئهزموونی نووسینی […]
سازکردن و وەرگێڕانی: بابەک سەحرانەوەرد/ تاران عەلی ئەشرەف دەروێشیان، ڕۆماننووس و ڕووناکبیری هاوچەرخ، ساڵی 1941 لە شاری کرماشان لە خێزانێکی کورد لەدایک بووە. لە سەرەتای پەنجاکانهوه بە نووسینی چەند کۆمەڵەچیرۆکێك، وەک (لەم گوندەوە، ئابشووران)، هاتووەتە نێو دونیای ئافراندن و ئێستاکە یەکێکە لە ڕووە گەشەکانی جیهانی چیرۆک و ڕۆمانی فارسی. بەناوبانگترین بەرهەمی دەروێشیان ڕۆمانی (ساڵیانی هەوری)یە، […]
ئامادەکردنی: بیۆرن ڤیمان “بەڕێوبەری بەشی ئەدەبی ڕۆژنامەی داگز نیهێتەر” وەرگێڕانی لە سویدییەوە: هیوا قادر ئەگەر سەیری ئەو فۆتۆ کۆنانەی شەستەکانی ماریۆ ڤارگاس لۆسا بکەیت، ئەبینیت کە لە ئۆلۆف پاڵمە “سەرۆک وەزیرانی کوژراوی سوید ١٩٨٦” ئەچێت. ئەو لەیەکچوونە تەنها لە شێوەی نیگاکردنیاندا نییە، بەڵکە لە ڕەنگی قەترانی قژی بە ئاو داهاتوویانەوە بگرە هەتا ئەگات بە زەردەی […]
لە منداڵێکی جوتیارەوە بۆ خەڵاتی نۆبڵ ٥٧ ساڵی خایاند ئەدەبی سەردەم ناوە ڕاستەقینەکەی “گوان مۆیی”ە، نازناوە ئەدەبییەکەی “مو یان”ـە واتا قسە مەکە. لەدایکبووی هەرێمی گاومییە لە باکوری خۆرهەڵاتی چین. لە خێزانێکی هەژاری جوتیار ژیاوە. لە کاتی شۆڕشی کلتوری ماوتسی تۆنگ لە تەمەنی دوانزە ساڵیدا بۆ ئەوەی کاربکات وازی لە قوتابخانە هێناوە. یەکەم چیرۆکی لە ساڵی ١٩٨١دا […]
و. لە تورکییەوە: فەرهاد چۆمانی تورکەکان و خوێنەرانی زیاتر لە 100 وڵاتی جیهان چاوەڕوانی ڕۆمانە نوێیەکەی ئۆرهان پاموک دەکەن. پاموک لەم ڕۆمانەدا چاوی وەرچەرخاندووە بۆ کۆڵانە چەپەک و هەژارنشینەکان، بە چاوی سەحلەبفرۆشێکەوە باس لەو ژیانە دەکات، کە لە تورکیا بە خێرایی گۆڕانکاریی بەسەردا هاتووە. نەک تەنیا بەگوێرەی خەڵاتی نۆبڵ، بەڵکو ئەمبێرتۆ ئیکۆ موژدەی ڕۆمانێکی تازەی […]
رۆڵی ئافرەت بۆ بەگەڕخستنی پرۆسەی ئەفراندن، لای کەسی داهێنەر و بە تایبەت لای پیاوە بلیمەتەکان چییە؟ بە شێوەیەکی خێرا دەکرێت بڵێین لای بلیمەتەکان دوو هەڵوێست هەیە: یەکەمیان بایەخدانێکی زۆرە بە ئافرەت، دووەمیان پشتگوێخستنێکی تەواوی ئافرەتە. زۆرجار هەڵوێستی بلیمەتە توندڕەوەکان، پێچەوانەی هەڵوێستی خەڵکانی سادەو خاکییە. بۆ نموونە ئەگەر تەماشای ژیانی فەیلەسوفە گەورەکانی وەک دیکارت یان کانت […]
