شیروان مەحموود: ڕۆمانی (مامۆستا و مارگەریتا)بە یەکێک لە دیارترین بەرهەمەکانی ئەدەبی ڕووسی دەژمێردرێت سازدانی: ئیدریس عەلی لە ماوی ڕابردوودا (شیروان مەحموود) چەند ڕۆمانێکی ڕاستەوخۆ لە زمانی ڕوسییەوە وەرگێڕایە سەر زمانی کوردی و لە لایەن دەزگای چاپ و پەخشی سەردەمەوە چاپ و بڵاوکرانەوە، یەکێک لەو ڕۆمانانە شاکارێک بوو بە ناوی (مامۆستا و مارگەریتا)ی گەورە نووسەری ڕوسی […]
ڕۆشنبیری پشووی نییە…گفتووگۆ لەگەڵ ڕامین جهانبگلو وەرگێڕانی: ڕێبین هەردی بەشی دووەم – ئێوە پێناسێکتان بۆ ڕۆشنبیر کردبوو کە لەسەر ئەو بناغەیە ڕۆشنبیر جەخت لە شوناسی خۆی دەکات، و دەیەوێت ئەم شوناسە لە قاڵبی جیهانیدا جێگیر بکات. ڕۆشنبیری دینیش دەتوانێت ئەمکارە بکات. ڕۆشنبیری دینی شوناس و هەروەها ڕەگەزی باڵادەستی ئێرانی بوونی، بە موسڵمان بوون […]
ڕۆشنبیری و گەڕان بەدوای هەقیقەتدا…گفتوگۆ لەگەڵ رامین جهانبگلو وەرگێڕانی: ڕێبین هەردی بەشی دووەم – ئێوە پێناسێکتان بۆ ڕۆشنبیر کردبوو کە لەسەر ئەو بناغەیە ڕۆشنبیر جەخت لە شوناسی خۆی دەکات، و دەیەوێت ئەم شوناسە لە قاڵبی جیهانیدا جێگیر بکات. ڕۆشنبیری دینیش دەتوانێت ئەمکارە بکات. ڕۆشنبیری دینی شوناس و هەروەها ڕەگەزی باڵادەستی ئێرانی بوونی، بە […]
ڕۆشنبیری و گەڕان بەدوای هەقیقەتدا…گفتوگۆ لەگەڵ رامین جهانبگلو بەشی یەکەم وەرگێڕانی: ڕێبین هەردی ئایا ئەو لەمپنیزمەی لەوبەری ئاو هەیە جیاوازە لەو لەمپنیزمەی لە ئێراندا گیرۆدەی بووین؟ – لەهەندێک ڕوەوە بەڵێ، و لەهەندێکی دیەوە نەخێر. ئەو چەمکەی لە فەلسەفەی سیاسیدا بەناوی لەمپنیزمەوە دەیناسین، واتە زاراوەی (term) کە لە مارکسیزمیشدا سوودی لێ وەرگیراوە، […]
ئاواز فاتیح جاف: ده‌زگای سه‌رده‌م خاوه‌ن ستراتیژێكی تایبه‌ته بۆ جێبه‌جێكردنی ئه‌ركێكی ڕۆشنبیری ئا: سەردەم لە ماوەی ڕابردوودا و لە میانی کتێبە تازەکانی دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم، کتێبی (نامۆیی) چاپ و بڵاوکرایەوە، لەم دیدارەدا سەبارەت بە گرنگیی کتێبەکە و چەند پرسێکی تر، ئاواز فاتیح جاف، وەرگێڕی کتێبی (نامۆیی) دەدوێنین. پرسیار: تۆ پێشتر لە بواری […]
رامین جهانبگلو وەرگێڕانی: ڕێبین هەردی – بۆ دەستپێکی گفتوگۆکە هەستدەکەم دەبێت لەمانا و چەمکی ڕۆشنبیرەوە دەست پێبکەین، بەتایبەتی کە بۆچوونی جیاواز بۆ وشەی ڕۆشنبیر هەیە و پێناسی جیاوازی بۆ کراوە. لەهەندێک لە پێناسەکاندا تەنانەت ئەو مامۆستایانەی کە وانەش دەڵێنەوە، بە ڕۆشنبیر ناو دەهێنن و لەهەندێک پێناسی تردا ڕۆشنبیری بەستراوە بە مۆدێرنەو بیرکردنەوەی ڕەخنەگرانەوە؟ […]
“گاڵتەوگەپ و تەوس و لاقرتێ لە تورکیادا بوونەتە شتگەلێکی ترسناک.” لە ڕۆمانەکەیدا ( دوورگەی درەختە ونبووەکان)، نووسەری بەریتانی – تورکی باس لە ”خەمە کەڵەکەبووەکانی” قوبرسی دووکەرتبوو لە نێوان تورکیا و یۆنان دەکات. وەرگێڕانی لە هۆڵەندییەوە سەڵاح حەسەن پاڵەوان دەمێک بوو دەمویست لەسەر قوبرس بنووسم. هەستدەکەم هەستیارانە پابەندم بەم دورگەیەوە، ئەو تورکانەی لە باکووری ئەو دورگەیە […]
بەشی دووەم رامین جهانبگلو وەرگێڕانی: ڕێبین هەردی – ئێوە لەبەر ئەو هاتوچونە زۆرەی بۆ وڵاتانی ڕۆژئاوا هەتانە و بەو گفتوگۆیانەی لەگەڵ ڕۆشنبیرانی ئەم وڵاتانەدا هەتانبووە باشترین کەسن بۆئەوەی ئەم پرسیارەتان لێبکرێت: دیدی ڕۆژئاواییەکان و ڕۆشنبیرانیان بۆ ئێران چۆنە؟ ئێران و ئێرانیەکان چۆن دەبینن و ئایا هیچ گرنگی بە ڕووداوەکانی دەوروبەری ئێران دەدەن؟ – ڕووداوی […]
رامین جهانبگلو وەرگێڕانی: ڕێبین هەردی بەشی یەکەم – ئێوە وەک ڕۆشنبیرێک ڕەوتی فکر و بیر لە کۆمەڵگای هاوچەرخی ئێراندا چۆن هەڵدەسەنگێنن؟ – ڕەوتی فکر و بیرکردنەوە لە ئێراندا جیاوازیەکی زۆری لەگەڵ قوناغی دوهەمی شۆڕشدا هەیە. بەبروای من قۆناغەکانی ڕۆشنبیری لەئێراندا دابەش دەبن بۆ چوار قۆناغ، واتە دەکرێت باسی چوار شەپۆلی ڕۆشنبیری لە ئێراندا بکرێت. شەپۆلی […]
رامین جهانبگلو لە فارسییەوە: ڕێبین هەردی مەحمودی فروغی: گەر تەماشای سەدوپەنجا ساڵ پێشی ئێران بکەین، لەو خاڵە دەگەین کە لەکاتی جەنگی ئێران و ڕوسیادا بۆ یەکەمجار چەمکی مۆدێرنە بەهۆی بەرکەوتن بەجۆرێک مۆدێرنیزم لە زیهنی ڕۆشنبیری ئێرانیدا چەکەرەی کرد. لەم قۆناغە سەدوپەنجا ساڵەیەدا ئێمە بەردەوام لە ئالانگاریدا بووین لەگەڵ ڕۆژئاوادا کە ڕەنگە لە سەد وسی […]
و له عه‌ره‌بییه‌وه: باوكی ڕه‌هه‌ند ڤلادیمێر ڤیدورۆڤیسكی له ڕوسیا ناوێكی ناسراوه، ئه‌و سه‌رده‌مانێك دیبلۆماتكار و وه‌رگێڕی وته‌كانی بریجنێف بووه بۆ عه‌ره‌بی، هه‌روه‌ها ڕاوێژكاری میخائیل گۆرباتشۆف بووه. به‌ڵام ماوه‌ی چه‌ند ساڵێكه به ته‌واوه‌تی خۆی بۆ نووسین ته‌رخان كردووه. به‌رهه‌مه‌كانی له فه‌ره‌نسا، له هه‌مو نووسه‌ره‌كانی دیكه‌ی ڕوسیا، زیاتر بڵاوده‌بێته‌وه. زیاد له په‌نجا ڕۆمانی بڵاوكردووه‌ته‌وه. چوارده خه‌ڵاتی وه‌رگرتووه، […]
سازدانی:ڕه‌شا ئه‌حمه‌د له عه‌ره‌بییه‌وه: باوكی ڕه‌هه‌ند نووسه‌ری تونسی حه‌یات ئه‌لرایس، نووسینی شیعر و چیرۆك و ڕۆمان و شانۆنامه پێكه‌وه كۆده‌كاته‌وه. هه‌روه‌ها وتار و ژیاننامه و ئه‌ده‌بی گه‌شت و توێژینه‌وه‌ی فه‌لسه‌فی ده‌نووسێت. ئه‌و هه‌نووكه له پاریس داده‌نیشێت، ئه‌مه‌ی خواره‌وه گفتوگۆیه‌كه ده‌رباره‌ی ئه‌م فره جۆر‌ییه و خه‌می نووسین و ڕۆمانه تازه‌كه‌ی: “به‌غداد كه شه‌و تێیدا هاتبووه نیوه/ […]
و. ڕێبین هەردی ڕ. ج: دەمەوێت زۆرتر لەبارەی هوگری ئێوەوە بۆ کۆمەڵناسی بزانم. چ شتێک ئێوەی بۆ کۆمەڵناسی ڕاکێشا؟ ئا. ئا: وەک گووتتان من قوتابی فەیلەسوفێکی بەناوبانگی وەک مارتین پۆپەر بووم. لەو کاتەدا پۆپەر وانەی زانستە کۆمەڵایەتیەکانی دەگوتەوە، و تاکە مامۆستای لقی کۆمەڵناسی بوو. لەبەرئەوە من وانەکانم لای ئەو دەخوێند و ئەو بوو ڕێنمای کردم […]
و. ڕێبین هەردی ڕ. ج: بەڕێز پرۆفیسۆر لە چواردەی ئۆکتۆبەری ١٩٣١ لە نیوێۆرک و لە خێزانێک کە مەیلی دژ بە ستالینیەتیان هەبوو، لەدایک بوون. ئایا فەزای چەپی خێزانەکەتان کاریگەری لەسەر ئەو بڕیارەتان هەبووە کە دەبێت فەلسەفە بخوێنن؟ ڕ. ڕ: لەڕاستیدا نەخێر. مەیلی من بۆ فەلسەفە دەرئەنجامی کاریگەری مامۆستایانی زانکۆم بوو. من ساڵی ١٩٤٦ چووم بۆ […]
و. ڕێبین هەردی ڕ، ج: ڕەنگە هێشتا زوو بێت بۆ ئەوەی لەبارەی ڕووداوەکانی ١١ سپتمەبەرەوە ڕا دەربڕین. بەڵام هیچ گومانێک لەوەدا نیە کە لێرە بەداوەوە جەنگ و نەبوونی جەنگ یەک شت دەبێت. بە دەربڕینێکی تر ئێمە لەسەردەمی بان- جەنگدا (hyper-guerre) دەژین. پ. و) ئەوە ڕاستە، گەیشتوینەتە کۆتای سەردەمی بیرۆکەی سەربازی و سەروکارمان لەگەڵ ڕەهەندێکی تری […]
وتووێژ لەگەڵ ئاشیش ناندی سەرۆکی دەزگای لێکۆڵینەوەی وڵاتە ڕوو لە گەشەکان و. ڕێبین هەردی ڕ. ج: ڕێگەم بدەن لە هندستان و مەسەلەی کۆلۆنیالیکردن و بەرهەمەکانی ئەم دواییانە لەبارەیی کۆلۆنیالیزمەوە، لەوانەش نووسینەکانی هۆمی باباوە دەست پێبکەم. من هەوڵمدا سەرنج لەو بەرهەمانە بدەم ناویان ناوە مەیلی لاسایکردنەوەی گووتارەکانی کۆلۆنیالیزم. وەک دەزانن لە زاراوەکانی هۆمی بابادا کۆلۆنیالکراو بەهۆی […]
وتووێژ لەگەڵ ئاشیش ناندی سەرۆکی دەزگای لێکۆڵینەوەی وڵاتە ڕوو لە گەشەکان و. ڕێبین هەردی ڕ. ج: ڕێگەم بدەن لە هندستان و مەسەلەی کۆلۆنیالیکردن و بەرهەمەکانی ئەم دواییانە لەبارەیی کۆلۆنیالیزمەوە، لەوانەش نووسینەکانی هۆمی باباوە دەست پێبکەم. من هەوڵمدا سەرنج لەو بەرهەمانە بدەم ناویان ناوە مەیلی لاسایکردنەوەی گووتارەکانی کۆلۆنیالیزم. وەک دەزانن لە زاراوەکانی هۆمی بابادا کۆلۆنیالکراو بەهۆی […]
وتوێژ لەگەڵ داکینگ ینگ مامۆستای مێژوو و کاروباری نێودەوڵەتی زانکۆی واشنگتۆن و. ڕێبین هەردی ڕ. ج: لە سەرنجی یەکەمدا هەلومەرجی جیهان پاش جەنگی سارد ئۆمێدوارانە دەردەکەوت. نیگەرانیەکی زۆر لەبارەی درووستبوونی جەنگی جیهانیەوە نیە، چونکە هەموو دەسەڵاتە گەورەکانی وەک ویلایەتە یەکگرتوەکانی ئەمەریکا، وڵاتە ئەورپیەکان و ژاپۆن، دیموکراسی سەقامگیرن. لەگەڵ ئەمەشدا لەڕووی مێژوویەوە زۆرێک لە هەوڵەکان بۆ […]
و. ڕێبین هەردی ڕ. ج: بۆچی؟ دەزانن ئەمە پرسیارێکە لە سەردەمی ڕوداوەکەی یازدەی سپتەمبەری ساڵی ٢٠٠١وە تا هەنوکە لەسەر زمانی خەڵکی ئەمەریکایە. بە بڕوای ئێوە بونیاد، بیروڕا و پاڵنەرەکانی دەبنە هۆی دەرکەوتنی ئەم ڕووداوە، چی بووە؟ چ شتێک پاڵ بە گەنجە موسڵمانەکانەوە دەنێت یان تەنانەت ئارەزوومەندی ئەوەیان دەکات تا کردەی خۆکوژی ئەنجام بدەن؟ چی وایکردووە […]
ر.ج: ئێمە ئەمڕۆ ڕوبەڕووی مەسەلەی جیهانگیری بوینەتەوە کە وتوێژی کلتوورەکانیش دەگرێتەوە. جیهانگیری پێداوستی یەکێتی کۆمەڵگاکان لەگەڵ خۆی دێنێت. ئایا بڕواتان وایە ئەمجۆرە جیهانگیریە بەمانای لەناوبردنی چونیەکیەکان و نەریتەکانە، یان ئەوەی فرەیی کلتوورەکان دەتوانێت بەشداری لە درووستکردنی کۆمەڵگایەکدا بکات کە خەڵک ژیانێکی باشیان لەناویدا هەبێت؟ ژ. و: هەستدەکەم هەردووکی ڕاست بێت هەندێکجار جیهانگیری لە ئاستی یەک […]
و. ڕێبین هەردی ڕ. ج: سەرەتا ئەگەر دەشێت ڕوونکردنەوە بدەن لەبارەی زەمینەکانی خوێندنتان و هەروەها ئەو پاڵنەرانە چی بوون کە سەرنجتانی بۆ مەسەلەی دیموکراسی ڕاکێشا؟ ڕ. د: من ساڵی ١٩٥١ لە هەرێمی ئایوا لە ئەمەریکا لەدایک بووم . باوکم پزیشک بوو. ئەوکاتەی من هێشتا مناڵێکی بچکۆلە بووم، بڕیاریدا بگوێزێتەوە بۆ هەرێمی ئالاسکا. ئێمە لەشاروچکەیەکی بچوکدا […]
جەلیل کاکەوەیس، وەرگێڕی ڕۆمانی ڕاپۆرتی پەپووسلێمانکە: وەرگێڕ دەبێت لەگەڵ نووسەردا دۆناودۆن بکات سازدانی:ئیدریس عەلی لە ماوەی ڕابردوودا، وەرگێڕی بەتوانا و زمانپاراو (جەلیل کاکەوەیس) ڕۆمانێکی ئێجگار قووڵ و فرەتێما و فرەڕەهەند و تەکنیک ئاڵۆز و سەختی وەرگێڕایە سەر زمانی کوردی، ڕۆمانی (ڕاپۆرتی پەپووسلێمانکە) لە لایەن نووسەرێکی یەمەنی، بە ناوی (حەبیب عەبدولڕەب سروری) کە خۆی پسپۆڕی بواری […]
و: ڕێبین هەردی ر.ج: سەرەتا سوپاستان دەکەم کە بانگهێشتەکەی ئێمەتان قەبوڵ کرد. بۆ دەست پێکردنی ووتوێژ سەرەتا چەند پرسیارێک لەبارەی ژیانتانەوە دەکەم. ئێوە لە ئابی ١٩٣١ لە ئیسکس لە ئینگلتەرا لەدایک بوون. لەزانکۆی کۆلێجی لەندەن ماتماتیکتان خوێند و پاشان لە زانکۆی کامبریچ دکتوراتان لە ماتماتیکتدا هێنا. چۆن بوو ڕووتان لە لێکۆڵینەوەی زانستی و بەتایبەتی ماتماتیک […]
وەرگێڕانی: ڕێبین هەردی ر.ج: لە ١٩٣٦دا لە تۆرینۆ لەدایک بوون، چۆن بوو ڕووتان لەفەلسەفە کرد؟ ج.ڤ: لەکاتی جەنگی جیهانی دوهەمدا وەک مەدەنیەک لە باشوری ئیتاڵیا دەژیام، تاڕادەیەک لە جەنگەوە دوور بوم. کاتێک ١٩٤٥ گەڕامەوە بۆ تۆرینۆ، تەواو گۆشەگیر بووم. دواجار باوکم لەسەر پێشنیاری خانمێکی شیرین فرۆشی گەڕەکەکەمان، ناردمی بۆ کەنیسە بۆ ئەوەی ببم بە قەشە […]
