تاهیر بن جەللون و پیاوێکی تێکشکاو ڕانانی: ئیدریس عەلی ڕۆمانی پیاوێکی تێکشکاو، ڕۆمانێکە ناتوانین لە ڕووی تەکنیک و شێوازی گێڕانەوە و بوونیادی ڕۆمانەوە بەراوردی بکەین بە کارەکانی دیکەی خودی نووسەر، بەڵام ناشتوانین وەک یەکێک لە ڕۆمانە گرنگەکان، کە بەرجەستەکەری واقیعی سیاسی و کۆمەڵایەتی و ئابوورییە، سەیری نەکەین و نەیخوێنینەوە، چونکە خودی ئەم ڕۆمانە لە ناوەرۆکدا […]
ژان ژاک ڕۆسۆ و پیلانی دۆزەخی هاشم ساڵح لە عەرەبییەوە: هەورامان وریا قانع وای ئەو جەنگەی لە دڵی سەدەی هەژدەیەم، سەردەمی گەورەی ڕۆشنگەریدا ڕووی دا، چ جەنگێکی بێئامان و توند بوو. جەنگێک تێیدا هەموو ڕۆشنبیرانی فەڕەنسای کرد بە دوو بەشەوە: بەشێک لەگەڵ فەیلەسووفەکان بوون و بەشەکەی دی لەگەڵ حزبی فێندەمێنیتاڵیزمەکان (بناژۆخوازەکان) بوون. بەشی سێیەم لەنێوان […]
ڕۆمانی زستانی سەخت لە وتووێژێکی ئەدەبیدا دیداری: ئیدریس عەلی زستانی سەخت یەکێکە لە ڕۆمانە جوانەکانی نووسەری ناوداری ئەلبانی (ئیسماعیل کادارێ)، کە باس لە خەباتی خەڵکی ئەلبانیا دەکات، نووسەر و وەرگێڕ (شەریف فەلاح) بە شێوەیەکی جوان و سەرنجڕاکێش وەری گێڕاوەتە سەر زمانی کوردی و لە بڵاوکراوەکانی دەزگای چاپ و پەخشی سەردەمە… لەم وتووێژەدا لەگەڵ وەرگێڕی زستانی […]
کامێرای قەڵەم هەوڵێک بۆ خوێندنەوەی کتێبی “ئەو ڕۆژێن وەڵات یێ مە هەمییان بوو”ی هەڤاڵ کوێستانی بەختیار حەمەسوور داڕشتنەوەی کتێبی “ئەو ڕۆژانەی نیشتمان هیی هەمووان بوو” لە کوردیی ناوەڕاستەوە بۆ کورمانجی لەلایەن سەگڤان محەمەد ساڵح میرخان و چاپی دەزگای سەردەمەوە، دەرفەتێک بوو کە جارێکی تر ئەو کتێبە بخوێنمەوە، ئەمما بە کورمانجی. ئەگەرچی لێرە و لەوێ کێشەی […]
چیرۆكە مێژووییەكان: چیرۆکی پێنجەم “دوایین هێرشی خۆکوژیی ژاپۆن لە جەنگی دووەمی جیهانیدا” وەرگێڕان و ئامادەکردنی: هەورامان وریا قانع دوایین هێرشی خۆکوژیی ژاپۆن لە جەنگی دووەمی جیهانیدا بەم جۆرە بوو: ژاپۆن بە هۆی هێرشە خۆکوژییەکانەوە، کە زۆر جار ئامانجەکانی خۆیان بەدی نەدەهێنا، ژمارەیەکی زۆر لە باشترین فڕۆکەوانەکانی لەدەست دا. لە ماوەی نێوان ڕۆژانی 6 و 9ی […]
ڕۆمانی “ئامێری کات” دوایین زەنگی ئاگادارکردنەوەی مرۆڤایەتییە بۆ بەدیهێنانی دادپەروەریی کۆمەڵایەتی دیداری: ئیدریس عەلی ڕۆمانی “ئامێری کات” بەرهەمێکی تازەچاپکراوی دەزگای چاپ و پەخشی سەردەمە، نووسەری ناوداری ئینگلیزی “هـ. ج. وێڵز” نووسیویەتی و لەلایەن نووسەر و وەرگێڕ “ئازد حەمەشەریف”ەوە بە شێوەیەکی جوان و سەرنجڕاکێش وەرگێڕراوەتە سەر زمانی کوردی… لەم دیدارەدا لەگەڵ وەرگێڕی ئامێری کات، قسە لەسەر […]
هاوچەرخبوون: سەروو پارادایمی مۆدێرنە وەرگێڕانی: ڕێبین هەردی هەموو دەزانین چەمکی (هاوچەرخبوون) چنینێکی ئاڵۆز، گۆڕاو و ناسەقامگیری هەیە و ئەو پێناسانەی بۆی دەکرێت، بە شێوەی ئاسایی وردبینییەکی زۆری تیا نییە. باسکردنی ئەو هەوڵانەی بۆ پێناسکردنی ئەم وشەیە دەکرێت و ئەو ڕوانینە جیاوازانەی بۆ ئەم وشەیە هەیە، بە بەراورد بە ڕوونیی ئەو مانایانەی لەبارەی سەرجەم دیاردەی مۆدێرنەوە […]
بیرچوونەوە چوون بەفرماڵ خوێندنەوەی کۆمەڵەچیرۆکی “وەستانی پەخشی تەلەفزیۆنی” بەختیار حەمەسوور سەبارەت بە چیرۆکی نوێ و ڕۆڵی لە دنیای تازەدا، هەمیشە پرسیارێک لەبەر دەمماندا خۆی قوت دەکاتەوە، ئەویش ئەوەیە: ئایا چیرۆکی نوێ تا چەند ڕەنگدانەوە و هەڵگۆزتەی دنیای تازەیە؟ دنیایەک کە هەرساتێک بە خێراییەکی لەڕادەبەدەر دێت و بە هەمان خێرایی ئاوا دەبێت، ڕووداوەکان بەرەودوای یەک، بەتیژتێپەڕی […]
هاروکی موراکامی لە تاریکی ناترسێت نووسینی: ئەلێکساندرا ئاڵتەر وەرگێڕانی: ڕامیار مەحموود ئەو نووسەرەی ئەدەبیاتی ژاپۆنیی گەیاندە ناوەندی جیهانی، لەگەڵ پیربوون و پێگەی خۆی لە جیهانی نووسیندا دەستەویەخەیە. کاتێک هاروکی موراکامی دەست بە نووسین دەکات، هیچ بیرۆکەیەکی نییە کە چی ڕوو دەدات. ئەمە وەک دانپێدانانێکی سەرسووڕهێنەر دەردەکەوێت بۆ ڕۆماننووسێکی بەئەزموون، بەتایبەتی بۆ ئایکۆنێکی ئەدەبیی جیهانی، کە […]
بیری سیاسیی هیگڵ وەرگێڕانی: ڕێبین هەردی هیگڵ لە کتێبە جیاوازەکانی خۆیدا لێکۆڵینەوە لە فەلسفەی میژوو و فەلسەفەی سیاسی دەکات. بۆ نموونە فەسڵی شەشەمی دیاردەناسیی هۆش و پەرەگرافی ٤٦٨ تا ٥٣٥ی ئینسایکلۆپیدیای فەلسەفی، تایبەتە بە فەلسەفەی مێژوو، هەروەها “بنەماکانی فەلسەفیی ماف” کتێبێکی تایبەتە بە فەلسەفەی سیاسی. ڕۆح یان هۆش هیچ کاتێک لە دۆخی نەجووڵاندا نییە، بەڵکوو […]
کچەکەی ئەلبێر کامۆ میراتیی باوکی زیندوو دەکاتەوه ئامادەکردن و وەرگێڕانی لە عەرەبییەوە: هەورامان وریا قانع کچەکەی ئەلبێر کامۆ میراتیی باوکی زیندوو دەکاتەوە و دەڵێت: – باوکم دوای پچڕانی پەیوەندیی لەگەڵ سارتەر، هەستی بە تەنیایی دەکرد. – ئێدوارد سەعید ستەمی لە باوکم کردووە. – ئایا داهێنەران دەمرن؟ کاترین کامۆ، کچی نووسەری ناودار و بەناوبانگی فهڕەنسا و […]
سەرگوزەشتەی پیاوێکی تەنیا خوێندنەوەی نۆڤلێتی “سەرگوزشتەی پیاوێک” بەختیار حەمەسوور نووسەری ئەم نۆڤلێتە بۆ خوێنەری کورد نامۆ نییە، خوێنەرانی ئەدەبیات و بەتایبەت کایەی گێڕانەوە، پێشتر چەند دانە لە کتێبەکانی ئەم نووسەرەیان خوێندووەتەوە: “عەتر (چیرۆکی بکوژێک)، کۆتر، گەڕان بە قووڵاییدا و کۆنتراباس”، بە بینینی ناوی ئەم نووسەرە لەسەر ئەم کتێبە (پاتریک زوسکیند)، بزەیەک و خۆشییەک بە خوێنەران […]
دنیای ئەم ڕۆمانە، دنیایەکە پڕ لە نهێنی و تەمومژ ڕۆمانی ناوی گوڵەباخ دیداری: ئیدریس عەلی ڕەنگە ئەوە شانسی خوێنەری کورد بێت کە یەکێک لە شاکارە جیهانییەکان بە زمانی کوردی بخوێنێتەوە، ڕۆمانی (ناوی گوڵەباخ)ی (ئومبێرتۆ ئێکۆ) بە وەرگێڕانە جوانەکەی (جووتیار قارەمان) و چاپە ناوازەکەی دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم، دەبێت بە یەکێکی تر لە شانازییەکانی بزووتنەوەی […]
هیگڵ و خۆبزوێنیی چەمک وەرگێڕانی: ڕێبین هەردی ١٧٠ ساڵ بەسەر مردنی هیگڵدا تێدەپەڕێت، بەڵام تا هەنووکەش بیری فەلسەفیی هیگڵ ئێمە بە خۆیەوە خەریک دەکات. هیچ فەیلەسووفێک وەک هیگڵ تا ئەم ڕادەیە جێگەی باس و وتووێژ نەبووە. هیگڵ فەیلەسووفێکە کە ناوی وێردی سەر زمانی هەمووانە، بەڵام ژمارەیەکی کەم حەز بە خوێندنەوەی بەرهەمەکانی دەکەن. ڕەنگە یەکێک لە […]
پاشا ڤۆڵتێر لە ڕووبەڕووبوونەوەی پاشای خۆر، لویسی چواردەیەمدا هاشم ساڵح لە عەرەبییەوە: باوكی ڕەهەند كاتێك تاریكییەكی چڕ و ئەنگوستەچاو، لە ساتێك لە ساتە مێژووییەكاندا، باڵ دەكێشێت بەسەر نەتەوەیەك لە نەتەوەكاندا، ئەوا لە گۆڕەپانەكەدا و لەپێناو ڕووناككردنەوەی ڕێگەكەدا كەس نامێنێتەوە تەنها فەیلەسووفە پلە یەكەكان نەبێت. وەلێ ئەوان لەو ساتەوەختەدا ژیانی خۆیان دەخەنە مەترسییەوە و باجێكی گەورە […]
ئەو دەستنووسانەی ڕۆژگارێک قەدەغە بوون، بوون بە شەنوکەو ڕانانی: سەردەم دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم کارێکی ئێجگار باشی کرد، کە لە ڕێی خاتوو (ڕووناک کاکەی فەلاح)ەوە دەستنووسەکانی کاکەی فەلاحی کۆ کردەوە و لە دووتوێی کتێبێکی قەبارە گەورەدا چاپ و بڵاوی کردنەوە. ئەم کتێبە لە کۆمەڵێک وتار، لێکۆڵینەوەی ڕەخنەیی دەربارەی ئەدەبی کوردی و جیهانی پێک هاتووە، […]
تی. ئێس. ئیلییەت و سەردەمی وێرانە خوێندنەوەی کتێبی “دوو قەسیدە”ی تی. ئێس. ئیلییەت بەختیار حەمەسوور هاوین بە ڕێژنەبارانێ خافڵگیری کردین و ئێمە لە هەیوانە ستوونبەندەکەدا وەستاین، پاشان لەبەر خۆرەتاوەکەدا بەردەوام بووین لە ڕۆیشتن تا گەیشتینە هۆڤکارتن قاوەیەکمان خواردەوە و سەعاتێک قسەمان کرد [نموونەیەک لە دەقی وەرگێڕراوی کتێبەکە] کەریم دەشتی، شاعیر و وەرگێڕ، کتێبێکی وەرگێڕاوە بە […]
هەڵکشان بەرەو شیراز: ڕۆمانێک سەبارەت بە حافز شیرازی ڕانانی: ئیدریس عەلی ئەم ڕۆمانە (هەڵکشان بەرەو شیراز) هەوڵێکی گەورەیە بۆ گێڕانەوەی چیرۆک و ڕووداوەکانی ڕابوردووی دوور و نزیک، هاوکات گرێدانەوەیان بە دونیای ئێستاوە، دوو سەردەم و قۆناغ، لە دوو سەدەی جیاوازدا، هەریەکەیان خەسڵەت و تایبەتمەندیی خۆیان هەبوو. قۆناغێک کە گەورە عاریف و شاعیری ئێرانی (حافز شیرازی) […]
چیرۆكە مێژووییەكان: چیرۆکی چوارەم لە چ ساڵێكدا ئەڵمانیا خودی خۆی بۆردومان كرد و 578 دەریاوانی خۆی كوشت؟ وەرگێڕان و ئامادەکردنی: باوکی ڕەهەند لە كاتژمێرەكانی بەرەبەیانی ڕۆژی 1ی ئەیلوولی 1939دا، هێزەكانی ئەڵمانیا دەستیان كرد بە چوونەژوورەوە بۆ ناو خاكی پۆڵەندا، بەمەش سەرەتای جەنگی دووەمی جیهانی دەستی پێ كرد. لە ئەنجامی ئەو هێرشەدا، هەریەك لە بەریتانیا و […]
چیرۆکێکی کاریگەر لە سەردەمێکی دێریندا “ڕۆمانی پاشای باران هەندەرسن” ڕانانی: سەردەم یەکێکی تر لە کتێبە باش و ناوازەکانی دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم لە بواری ئەدەبدا، بریتییە لە ڕۆمانی (پاشای باران هەندەرسن). ئەم ڕۆمانە یەکێکە لە شاکارەکانی نووسەری ئەمەریکی-کەنەدی (سۆڵ بێڵۆ) و لەلایەن دیلان قادرەوە بە شێوەیەکی جوان و سەرنجڕاکێش وەرگێڕراوەتە سەر زمانی کوردی، ئەم […]
كورتەچیرۆكی بورغووی هێڵی شەمەندەفەرەكە نووسینی: ئەنتوان چیخۆڤ وەرگێڕانی لە عەرەبییەوە: هەورامان وریا قانع لە یەكێك لە گوندەكانی ڕووسیا، پاسەوانێك لە نزیك وێستگەیەكی شەمەندەفەر سەرقاڵی پاسەوانی و پشكنینی هێڵی ئاسنینی شەمەندەفەرەكە بوو، پیاوێكی بینی خەریكی لێكردنەوەی بورغووی ئەو فلنجانە بوو كە هێڵە ئاسنینەكە دەچەسپێنن بە زەوییەكەوە، هەر بۆیە پاسەوانەكە پیاوەكە دەستگیر دەكات و بۆ لێكۆڵینەوە دەیبات […]
چۆن لە مێژووی هونەر بگەین؟ خستنەڕووی کتێبی “پوختەی میژووی هونەر” بەختیار حەمەسوور لەم وتارەدا، هەوڵ دەدەین بە شێوەیەکی سادە و ڕەوان لە یەکێک لە کتێبە ناوازەکانی بواری هونەر بدوێین، ئەم کتێبە بەتەنها بۆ ئەو کەسانە نییە کە سەرقاڵی کاری هونەرین، بەڵکوو دەتوانێت ڕووی لە سەرجەم ئەو کەسانە بێت کە خولیای هونەر و خوێندنەوە و لێکۆڵینەوەیان […]
کاتێک گفتوگۆکان لە سێبەری چیادا دەکران سەبارەت بە کتێبی “ڕووبەڕوو لە سێبەری چیادا” نووسینی: ئیدریس عەلی کتێبی (ڕووبەڕوو لە سێبەری چیادا) بەرهەمی گفتوگۆی کونجکوڵانەی دوو فیگەر و کارەکتەرە، کە لە ڕووی ئەزموونی نووسین و تەمەنیشەوە تا ئەندازەیەک لە یەکدی جیاوازن، یەکێکیان گەنجێکە و تازەکی هەتاوی شیعرنووسین و پرسیار لە سیاسەت و ئەدەبیات گەیشتووەتە سەری: (هەڤاڵ […]
چیرۆكە مێژووییەكان: چیرۆکی سێیەم ژەنەڕاڵێكی ئەڵمانی لە ماوەی چەند مانگێدا 800 هەزار سەربازی كردە قوربانی و لە جەنگی یەكەمی جیهانیدا دۆڕا وەرگێڕان و ئامادەکردنی: باوکی ڕەهەند دوای سەركەوتنی شۆڕشی بەلشەفیكەكان و گەیشتنی ڤلادیمێر لینین بە كورسیی دەسەڵات، بەرپرسانی بەلشەفیك مەیلیان بەلای ئاشتیدا هەبوو، ئەو ئاڕاستەیەیان گرتە بەر كە ڕووسیا لە جەنگی یەكەمی جیهانی دەربهێنن. لەم […]
لە سلێمانی لە ساڵانی ١٩٩٨–١٩٩٩ دامەزراوە. زیاتر لە ١٥٠٠ ناونیشانی کتێب بە زمانی کوردی، عەرەبی و ئینگلیزی چاپ کردووە. لە باشترین کاتەکانی خۆی، هەزارە هاوپەڕی کتێب بە هەوارەکانی تاک بڵاو دەکەوێت و لە ماوەی چەند مانگێكدا دەفرۆشرێت.