ئەو حەکایەتانەی نەنە دەیانگێڕێتەوە سەرنجێک لەسەر “نەنە پەریزادم گێڕایەوە” خوێندنەوەی: سەردەم ئەدەبی زارەکی گەلان، بە تایبەت ئەدەبیاتی داستان، لە گەنجینە بە نرخەکانی میللەتانن، کە تێیدا یەکەمین ڕەگەزە بنچینەییەکانی ئەو میللەت و گەلانەی تێدا ڕۆ نراوە و لێیەوە ڕسکاوە، ئەدەبی زارەکی سەرەتایە، ئەم ئەدەبیاتە تاکو ئەوەی گەیشتووە بە ئەدەبیاتی نووسراو و مشتوماڵکراو، ڕێیەکی درێژی […]
زانین و باوەڕ ئاوات ئەحمەد سوڵتان بەیانییەکیان لەکاتێکدا کچە گەورەکەمم دەبرد بۆ سەر کارەکەی، ڕادیۆی ئوتومبیلەکەم کردەوە و لە کەناڵێکی ئیسلامییەوە دەنگێک هات: “بۆ ئەو کەسەی قوربانی دەکات، باشتر وایە نینۆکی نەکات‌و قژی نەبڕێت….” لەناکاو کچەکەم پرسی: – بۆچی دەبێت وا بکەن؟ ڕادیۆکەم کوژاندەوەو کەمێک بیرم کردەوە: “لەم چەند خولەکەی ڕێگادا، ئەمەی چۆن بۆ […]
له‌به‌ر‌ده‌م ده‌روازه‌ی چاوه‌ڕوانییه‌كاندا نووسینی: عباس الحایک وەرگێڕانی: هەورامان وریا قانع كاراكته‌ره‌كان پاسه‌وانی1: له سییه‌كانی ته‌مه‌نیدایه، كه‌سێكی خاكی و ساده‌یه. پاسه‌وانی2: له سییه‌كانی ته‌مه‌نیدا، كه‌سێكی خۆپه‌رسته و مه‌یلی به‌لای توندوتیژیدا هه‌یه. كچێكی گه‌نج: له بیسته‌كانی ته‌مه‌نیدایه، جوانه، زۆر چوست و چالاكه. ژنێكی پیر: له شه‌سته‌كانی ته‌مه‌نیدایه، لادێییه، دڵساف دیاره و ڕوخسارێكی ساده‌ی هه‌یه. ئه‌كته‌ری1: له […]
دەربارەی ڕۆمانی پان ی كنووت هامسون ڕانانی: ڕاهۆزكامەران شەوانی هاوین و ئاوی مەنگ و دارستانی خامۆشی بێکۆتایی. نە هیچ هاوارێ، نە هیچ تەپەی پێ بە ڕێگەکاندا، دڵم دەڵێی پڕە لە شەرابی سوور…لە ڕۆمانەکەوە: “کنووت پدرسۆن” کە دواتر بەهۆی هەڵەیەکی چاپەوە ناوەکەی بۆ ئەبەد دەگۆڕێت بە “کنووت هامسۆن” لە ١٨٥٩ لە خێزانێکی گوندنشینی نەرویج لە دایکبووە، […]
بە بۆنەی چاپی نوێی ڕۆمانی (هەزار خۆری درەوشاوە)وە ڕانانی: سەردەم ڕۆمانی هەزار خۆری درەوشاوە لەلایەن نووسەری ئەمریکی، بە ڕەگەز ئەفغانی (خالید حوسەینی )ەیەوە، لە ساڵی 2007 دا بڵاو کراوەتەوە و بۆ چەندین زمانی دونیا وەرگێڕدراوە، یەکێک لەو زمانانە کوردییە و وەرگێڕ و نووسەری ناوداری کورد (ئازاد بەرزنجی) بە شێوەیەکی جوان و سەرنجڕاکێش کاری وەرگێرانی بۆ […]
ڕانانی: ئیدریس عەلی یەکێکی تر لە بەرهەمە چاپکراوە ئەدەبییەکانی دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم، بریتییە لە ڕۆمانی (کۆمیدیای تارماییەکان) نووسەری ناودار (فازیل عەزاوی) نووسیویەتی و لە لایەن شاعیر و وەرگێڕی ناوداری کورد (دلاوەر قەرەداغی) بە شێوەیەکی جوان و سەرنجڕاکێش وەرگێڕدراوەتە سەر زمانی کورد، لە ڕاستیدا کاک دلاوەر لە ئەزموونی کاری وەرگێڕانیدا، زیاتر بەو بەرهەمە […]
نیگا و ئەزموونی ڕۆماننووسێک لە گفتوگۆدا ڕانانی “پردی نێوان دوو کولتوور خوێندنەوەی: سەردەم ئەمڕۆ بۆ خوێنەرانی کوردزمان، خۆشبەختییەکی لەڕادەبەدەرە کە تەماشای کتبخانەی کورد بکەن و سەرجەم کتێبەکانی نووسەری تورک و جیهانی و خاوەنی خەڵاتی نۆبڵ و دەیان خەڵاتی تر؛ ئۆرهان پاموک بە کوردی دەبینن و لەبەر دەستیاندان. دیارە ئەوەش یەک لە دەگمەنترین ڕووداوەکانە کە نووسەرێکی […]
فڕینی کۆمەڵێک قەلەڕەش بەسەر کێڵگەیەک گەنمدا چەند سەرنجێک لە مۆنۆدرامای تابلۆکانی ماریا خوێندنەوەی: سەردەم جەنگ هیچ کات ڕەوا نەبووە، هەمیشە وێرانەیەکی بە شوێن خویدا هێناوە کە چەندان ساڵ برینەکانی بە تەڕی و ئازارەکانی بە کراوەیی هێشتووەتەوە، یەکێک لەو جەنگانەی کە لە ڕووی زیان و وێرانکارییەوە لە پاش جەنگی جیهانی دووەم ئاماژەی بۆ دەکرێ، […]
(٣) ئاوات ئەحمەد سوڵتان دەینوسێت جارێکیان لە فیساگۆراسیان پرسی “تۆ دانایت؟” لەوەڵامدا وتی “نا، من بە دوای داناییدا دەگەڕێم.” هەر ئەم وەڵامە بوو بە یەکەمین پێناسەی فەلسەفە، واتە فەلسەفە لە بنەڕەتدا لێکۆڵینەوەی داناییە، فەیلەسوف کەسێكی دانا نیە، بەڵکو بەدوای داناییدا دەگەڕێت. بەڵام ئەمە چ مانایەکی هەیە؟ ئەگەر بگەڕێینەوە بۆ لای سۆکرات، ئەو پێمان دەڵێت […]
خوێندنەوەی: سەردەم نووسەری ئەم نۆڤلێتە بۆ خوێنەری کورد نامۆ نییە، خوێنەرانی ئەدەبیات و بە تایبەت کایەی گێڕانەوە، پێشتر چەند دانە لە کتێبەکانی ئەم نووسەرەیان خوێندووەتەوە: “عەتر (چیرۆکی بکۆژێک)، کۆتر، گەڕان بە قووڵاییدا و کۆنتراباس” بە بینینی ناوی ئەم نووسەرە لەسەر ئەم کتێبە (پاتریک زوسکیند) بزەیەک و خۆشییەک بە خوێنەران دەبەخشێت، چون کارەکانی ئەم نووسەرە لە […]
نیگای کۆمەڵناسانە بۆ دابێکی لەمێژینە سەبارەت بە کتێبی “ڕەدووکەوتن لە کوردستاندا” بەختیار حەمەسوور یەکێک لە گرفتە بنچینەییەکانی توێژینەوەی کوردی ئەوەیە، کە کەمترین جار ئاوڕی لە دیاردە و دەرکەوتەکانی ناو کۆمەڵگەی کوردی داوەتەوە، لە پاڵ ئەوەدا ئێمە لێشاوێک لێکۆڵینەوە و نووسین دەبینین بەپێی باسەکانیان کە بەهەند گیراون، دوورن لە مێژوو و کولتووری کوردییەوە، بەڵکوو دیاردە […]
ڕانانی: سەردەم یەکێکی تر لە کتێبە تازە چاپکراوەکانی دەزگای سەردەم بریتییە لە کتێبی (مێژووی دیموکراسی) بابەتی ئەم کتێبە مێژووییە و ڕۆچوونێکی ورد و قووڵە بە ڕەگ و ڕیشەکانی چەمکی دیموکراسیدا، نووسەری ئەم کتێبە (حەسەن بارام)ەو بابەتەکەی بە شێوەی لێکۆڵینەوە نووسیوە، لەم لێکۆڵینەوەیەدا نووسەر هەوڵی داوە لە گۆشەنیگای جیاواز و بە شێوازی بێ گرێ و گۆڵ، […]
چی دەزانم و چۆن دەزانم؟ ئاوات ئەحمەد سوڵتان دەینوسێت قازەکان چ ڕەنگن؟ هەموویان سپین، وا نیە! ئەگەر ڕێکەوتین لەسەر ئەوەی ئەمە دروستە، ئیتر دەبێتە ڕایەکی باو کە هەمووان لەسەری کۆک دەبن. بەڵام ئایا ئەمە گریمانەیەکی ئەوتۆیە کە بتوانین بیکەین بە بناغەی لێکۆڵێنەوەی زانستی. لای هەندێک زانست لەمجۆرە گریمانانەوە دەستپێدەکات. واتە پێشوەخت گریمانەیەک دادەنێت و […]
رۆمانێکی مێژوویی سەبارەت بە شۆڕشی فەرەنسا ڕانانی: سەردەم یەکێکی تر لە کتێبە باش و ناوازەکانی دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم، بریتییە لە کتێبی (خواوەندەکان تینوون) بابەتی ئەم کتێبە ئەدەبییە و یەکێکە لە بەناوبانگترین ڕۆمانەکانی نووسەر و شاعیر و ڕەخنەگری فەرەنسی (ئەناتۆل فرانس) و لە لایەن یەکێک لە باشترین نووسەر و شرۆڤەکار و وەرگێڕکارەکانی کوردەوە […]
خوێندنەوەی کۆمەڵەچیرۆکی “جوانترین خنکاوی دونیا” خوێندنەوەی: سەردەم ئەمە سەلماوە کە کردەی چیرۆکنووسین کردارێکی سەخت و ئاڵۆزە، ئەوەی کە دەقی چیرۆکێکی سەرکەوتوو لە کەمتر لە نیو سەعاتدا دەخوێنیتەوە، دڵنیابە کاری تاقەتپڕووکێنی چەندین شەو و ڕۆژی نووسەرەکەی بووە. چیرۆک ئەو هونەرەیە کە دەرگیری چڕیی و گوشراوییە، چڕییەک کە دەبێت زەینی نووسەرەکەی و هەڵبەت دواتریش خوێنەرەکەی، لەسەر نوختەیەک […]
ئاوات ئەحمەد سوڵتان دەینوسێت (١) من کێم؟ ئێوارەیەکیان لەگەڵ هاوڕێیەکمدا پیاسەمان دەکرد، لەناکاو پرسیارێک بە مێشکمدا گوزەری کرد، لێم پرسی: تۆ کێێت؟ ئەویش زۆر بە سادەیی وەڵامی دایەوە: “من عیرفان ئەحمەدم”. وتم: “زۆر باشە، من خۆشم ئەمە دەزانم؛ بەڵام گریمان تۆ بەیانی چوویت عەریزەیەکت داو ناوی خۆتت گۆڕی بۆ عێزەدین، ئایا تۆ هەر هەویت، یان […]
فه‌یله‌سوفی سویسری هێرش ده‌كاته سه‌ر خۆرئاوا و جیهانگیری سه‌رمایه‌داری هاشم ساڵح له عه‌ره‌بییه‌وه: هه‌ورامان وریا قانع ژان زێگله‌ر (له‌دایكبووی ساڵی 1934) یه‌كێكه له‌و فه‌یله‌سوفانه‌ی له‌م سه‌رده‌مه‌ماندا، خاوه‌نی ویژدانێكی گه‌وره‌یه. ئه‌و له‌یه‌ك كاتدا فه‌یله‌سوف و به‌رپرسێكی سیاسی و نائیبێكی سویسریه. هه‌روه‌ها ئه‌و فه‌رمانبه‌رێكی گه‌وره‌ی جیهانییه، چونكه بۆ ماوه‌ی هه‌شت ساڵ (2000-2008)، بڕیارده‌ری نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان […]
خوێندنەوەی: سەردەم “ئەوەنەی لە بیرم بێ، ڕۆژی نۆی جەنیوەریی ١٨٩٠، لە پۆستی کارمەندی هەفتەنامەی ‘ڤێلت بوونە”یا لە بەرلین هاتمە دنیاوە. لە یەکێک لە ڕۆژنامە ناوخۆییەکانا نووسیبوویان باپیرانم لەسەر درەختەکان دائەنیشتن و پەنجەیان ئەکرد بە لووتیانا. من خۆم ئارام و ئاسوودە لە پاریس ئەژیم، هەموو ڕۆژێکیش دوای نانخواردن، نیوسەعاتێک لەگەڵ دوان لە هاوڕێکانم یاریی کاغەز […]
دەنگگەلێک لە نیشتمانی ترسەوە خوێندنەوەی کۆمەڵەچیرۆکی “وەرزەکانی بەرزەخ” بەختیار حەمەسوور خوێندنەوەی هەر کۆمەڵەچیرۆکێک واتای ئاشنابوونە بە کۆمەڵێک ئەزموون، کە ئەگەر وەرگێڕەکەی بە شارەزایی و لێهاتووییەوە کاری هەڵبژاردن و وەرگێڕانی بۆ ئەنجام دابێت، ئەوا خوێنەر وێڕای چێژی جوانیناسانەی زمان و چیرۆکەکان، هاوکات ئاشنای کۆمەڵێک شێواز و تەکنیک و ئاستی جیا جیاش دەبێت لە گێڕانەوە و گۆشەنیگا. […]
پاش جەنگ، باخەوانی گوڵ خوێندنەوەی ڕۆمانی “سێ ئەسپ” خوێندنەوەی: سەردەم دوو جۆر لە ئەدەبیات سەبارەت بە جەنگ هەن، ئەدەبیاتێکیان ئەوەیە ڕاستەوخۆ کار لەناو جەرگەی جەنگدا دەکات و ئەو وێرانکارییە دەنووسێتەوە، دەچێتە دووتوێی تەقوتۆق و دەنگی تۆپ و فڕەی فڕۆکە و گیزەی گوللە، کەوتنی بەسەریەکدا هەڵچنراوی تەرم و ئاهی بریندار و قوڵپە و خوڕەی خوێنی لەبەرڕۆیشتوو، […]
كچه نا شهرعییهكهی فرانسۆ میتێران: باوكم حه‌ز و ئاره‌زووی ئه‌ده‌بیاتی تیاچاندم و له عه‌ره‌بییه‌وه: باوكی پایان كچه نا شهرعییهكهی فرانسوا میتێران، سه‌رۆكی كۆچكرووی فه‌ره‌نسا: “مازارین پێنجۆ”ی فه‌یله‌سوف و ڕۆماننووس، له چاوپێكه‌وتنێكیدا له‌گه‌ڵ رۆژنامه‌ی الشرق الاوسط، كه به بۆنه‌ی ده‌رچوونی ڕۆمانه نوێیه‌كه‌ی “ساڵۆنی مه‌ساجكردن/ صالون المساج” له‌گه‌ڵیدا سازكرابوو، رایگه‌یاند گرنگی و بایه‌خدانی باوك و دایكم به […]
شیعری گۆران و چەمکی ئیمەیجیزم ڕانانی: سەردەم بابەتی ئەم کتێبە، لێکۆڵینەوەیەکی ورد، قووڵ و فرەڕەهەندی ئەدەبییە سەبارەت بە شیعری یەکێک لە فیگۆرە مەزن و قوتابخانە نوێگەرەکانی شیعری کوردی، ئەویش (گۆران)ی شاعیرە، شاعیرێک کە بەرەبەیانێکی نوێی لە قۆناغی شیعری کوردی دەست پێ کرد و بە دوایدا نەوە لە دوای نەوە، لەسەر ڕێچکە و شێوازە داهێنەرانە […]
باوکی ناو یادداشتەکان خوێندنەوەی “ساڵێک لەگەڵ کیژۆڵەکەم” خوێندنەوەی: سەردەم “لە مانگی هەشتی ساڵی ٢٠٠٨دا، دوای شەش ساڵ پێوەندیی خۆشەویستی لەگەڵ ‘لیسا’ی هاوڕێمدا، کچێکی قژڕەشی چاوشین، هاتە ژیانمانەوە. لەدایکبوونی ئەو کۆرپەیە هەموو ڕەوشی ژیانمانی لە بنەڕەتەوە گۆڕی، لەپڕ خۆمانمان لە بارودۆخێکی جودای ژیانی ڕۆژانەماندا بینییەوە. بۆ یەکەم جار هەستم بە لێپرسراوی بەرامبەر بە ژیانی […]
به‌ناوبانگترین وه‌رگێڕی ئه‌ده‌بی مۆدرێنی عه‌ره‌بی گه‌نجینه‌ی بیره‌وه‌رییه‌كانی ده‌كاته‌وه ڕه‌شا ئه‌حمه‌د له عه‌ره‌بییه‌وه: باوكی ڕه‌هه‌ند دێنیس جۆنسۆن ده‌یڤز (1922-2017) یه‌كێكه له‌و وه‌رگێڕانه‌ی زۆرترین خزمه‌تی گه‌وره‌ی پێشكه‌ش به ئه‌ده‌بی عه‌ره‌بی كردووه. ئه‌و به‌درێژایی 70 ساڵ، هه‌وڵیداوه نموونه‌ی ئه‌م ئه‌ده‌به، به‌و په‌ڕی ئه‌مانه‌ت و لێهاتووییه‌وه، بگوازێته‌وه بۆ خوێنه‌ری ئینگلیزی له سه‌رتاپای جیهاندا. به‌رهه‌می هه‌وڵه‌كانی بریتییه له زیاد له […]
