وتووێژ لەگەڵ ئاشیش ناندی سەرۆکی دەزگای لێکۆڵینەوەی وڵاتە ڕوو لە گەشەکان و. ڕێبین هەردی ڕ. ج: ڕێگەم بدەن لە هندستان و مەسەلەی کۆلۆنیالیکردن و بەرهەمەکانی ئەم دواییانە لەبارەیی کۆلۆنیالیزمەوە، لەوانەش نووسینەکانی هۆمی باباوە دەست پێبکەم. من هەوڵمدا سەرنج لەو بەرهەمانە بدەم ناویان ناوە مەیلی لاسایکردنەوەی گووتارەکانی کۆلۆنیالیزم. وەک دەزانن لە زاراوەکانی هۆمی بابادا کۆلۆنیالکراو بەهۆی […]
په‌یوه‌ندی فه‌یله‌سوفه‌كان به پاره‌وه چۆن بووه؟ وه‌رگێڕانی له عه‌ره‌بییه‌وه: باوكی ڕه‌هه‌ند هێنری دی مۆنڤالی له كتێبێكی ده‌گمه‌ندا، قسه‌وباس له‌سه‌ر ئه‌و تیۆرانه ده‌كات كه فه‌یه‌له‌سوفه‌كان، ده‌رباره‌ی پاره له ژیانیاندا و لایه‌نی عه‌مه‌لی پاره، دایانڕشتووه. كتێبه‌كه بانگه‌شه‌یه‌كه بۆ ئاشكرا كردنی ئه‌و په‌یوه‌ندییه‌ی كه ئه‌م ناوه گه‌ورانه، به جزدانی پاره‌كانیانه‌وه ده‌به‌ستێته‌وه. هێنری دی مۆنڤالی مامۆستایه‌كی دیار و دكتۆری […]
چیرۆکی: یاڵمار سوێدەربێری وەرگێڕانی: خەبات عارف (1894) پیاوێک مرد؛ کە مردیش، کەس ئاگای لە سەگە ڕەشەکەی نەبوو. بە مەرگی ئەو، سەگەکە دەمێکی درێژخایەن و تەواو بۆی دڵتەنگ و خەمگین بوو. لەگەڵ ئەوەیش لەسەر گۆڕی خاوەنەکی لێی نەکەوت تا ڕۆحی دەردەچێت، ڕەنگە لەبەر ئەوە بووبێت کە نەیدەزانی لە کوێیە، یا ڕەنگە لەبەر ئەوەی کە ئەوسا ڕاستییەکەی […]
ڕانانی: ئیدریس عەلی یەکێکی تر لە کتێبە ناوازە و تازە چاپکراوەکانی دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم، بریتییە لە ڕۆمانی (کەناڵی مەیموونە چەکدارەکان)ی نووسەر و ڕووناکبیر(کاروان عومەر کاکەسوور) نووسەری ئەم ڕۆمانە یەکێکە لە حیکایەتبێژە سەرکەوتووەکانی نێوەندی ئەدەبی کوردی، ئەو بە هەموو باگراوندی ڕۆشنبیری و فکریی و ئاستی بەرزی مەعریفی و دونیابینیی ئینسانیانەی خۆیەوە دەنووسێت، حیکایەت لەسەر […]
نووسینی: هاشم ساڵح وه‌رگێڕانی له عه‌ره‌بییه‌وه: هه‌ورامان وریا قانع وته‌یه‌كی باو هه‌یه ده‌ڵێت: له پشت هه‌ر پیاوێكی مه‌زنه‌وه ئافره‌تێك هه‌یه. به‌و مانایه‌ی هه‌ر داهێنه‌رێك یان سه‌ركرده‌یه‌كی سیاسی، پێویستی به ئافره‌تێك هه‌یه پشتی بگرێت و ئیلهامی پێببه‌خشێت، تاكو بتوانێت ئه‌و ئه‌ركه‌ی له پێناویدا خه‌لق بووه، به باشترین شێوه ئه‌نجامی بدات. به‌ڵام په‌یوه‌ندی پیاوه مه‌زنه‌كان به ئافره‌تانه‌وه، […]
یەکێکی تر لە کتێبە باش و ناوازەکانی دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم، بریتییە لە کتێبی (مێژووگەرایی لای پۆپەر) ئەم کتێبە توێژینەوەیەکی چڕوپڕ و هەمەلایەنی فیکرییە و لە لایەن (بادینان محەمەد) بە شێوەیەکی قووڵ، هاوکات بە زمانێکی ڕوون و سادە و ڕەوان کە هەموان لێی تێبگەن نووسراوە، توێژینەوەکەی بادینان محەمەد، بەرمەبنای کۆمەڵێک میتۆدی زانستی و ئەکادیمی […]
ئاماده‌كردنی: باوكی ڕه‌هه‌ند هه‌ینی ڕابردوو، دواهه‌مین ڕۆژی ساڵ، له كاتێكدا دانیشتوانی جیهان، له چاوه‌ڕوانی هاتنی ساڵێكی نوێدا بوون، ماڵئاواییان له ساڵی 2021 ده‌كرد و پێشوازیان له ساڵی 2022 ده‌كرد. ئا له‌و كاته‌دا، له یه‌كێك له نه‌خۆشخانه‌كانی میسر و له ژووری چاودێری چڕ، مرۆڤێك له‌گه‌ڵ دوا ساته‌كانی ئاوابوونی ساڵی 2021، هه‌ناسه‌كانی ئه‌ویش ئاواده‌بێت، ڕۆحی مرۆڤێك و […]
هه‌ورامان وریا قانع لای من وه‌ك خوێنه‌رێكی رۆمان، دوو جۆر ڕۆمان بۆ خوێندنه‌وه، له‌یه‌كتر جیاده‌كه‌مه‌وه: یه‌كه‌میان ئه‌و جۆره ڕۆمانه‌یه هه‌ر له‌سه‌ره‌تاوه په‌لكێشت ده‌كات و لێناگه‌ڕێت ڕۆمانه‌كه به‌جێبێڵیت، ناهێڵێت داینێیت و دواتر بگه‌ڕێیته‌وه بۆ لای، ده‌رفه‌تت نادات بۆ چه‌ند ڕۆژێك وازی لێبێنیت و پاشان سه‌رله‌نوێ ده‌ست به‌خوێندنه‌وه‌ی بكه‌یت. ئه‌م جۆره ڕۆمانه، واتلێده‌كات كاتی ماڵ و منداڵ، […]
کتێبی (چۆن فیلم بنووسن) یەکێکی ترە لە کیتێبە باشەکانی نووسەر (دارۆ ئەزیز) و لە بڵاوکراوەکانی دەزگای چاپ و پەخشی سەردەمە، دارۆ پێشتر کتێبێکی دیکەی بە ناوی (سکرینپلەی) چاپ کردبوو کە دەنگدانەوەیەکی باشی لەنێو نێوەندی هونەری و خوێنەراندا دروست کرد، بەم کتێبەشی لە ئێستادا بۆشاییەکی گەورەی لە کتێبخانەی کوردی پڕ کردووەتەوە و بۆ فیلمسازان و هونەرمەندان […]
وتووێژ لەگەڵ ئاشیش ناندی سەرۆکی دەزگای لێکۆڵینەوەی وڵاتە ڕوو لە گەشەکان و. ڕێبین هەردی ڕ. ج: ڕێگەم بدەن لە هندستان و مەسەلەی کۆلۆنیالیکردن و بەرهەمەکانی ئەم دواییانە لەبارەیی کۆلۆنیالیزمەوە، لەوانەش نووسینەکانی هۆمی باباوە دەست پێبکەم. من هەوڵمدا سەرنج لەو بەرهەمانە بدەم ناویان ناوە مەیلی لاسایکردنەوەی گووتارەکانی کۆلۆنیالیزم. وەک دەزانن لە زاراوەکانی هۆمی بابادا کۆلۆنیالکراو بەهۆی […]
نووسینی: سمیر عطاالله وه‌رگێڕانی له عه‌ره‌بییه‌وه: باوكی ڕه‌هه‌ند ئه‌لسكه‌نده‌ر سۆڵجنتسین ده‌ینووسی، ئینجا ده‌ینووسی، پاشان هه‌ر ده‌ینووسی. سه‌ر‌وه‌ختێك له ساڵانی حه‌فتاكانی سه‌ده‌ی ڕابردوودا، له مۆسكۆ ده‌ركرا، هات بۆ ئه‌مریكا و هه‌مو جیهان چاوه‌ڕوانی بوون. به‌ڵام له بری ئه‌وه‌ی له نیۆیۆرك بمێنێته‌وه، ڕێگاكه‌ی گرته‌به‌ر و ڕۆشت بۆ خانووه‌یه‌كی دووره په‌رێز، له ناو دارستانێكی ویلایه‌تی فێرمۆنت، تاكو ده‌ست […]
ڕانانی: سەردەم ئەم کتێبە بە قەبارە بچووکە، بەڵام بە ناوەڕۆک گەورەیە و سەنگ و بەهای تایبەتی خۆی لەنێو ئەدەبیاتی جیهانیدا هەیە، چونکە بابەتی کتێبەکە لە وتارێکی جوان و ئەدەبیی گەورە نووسەری ڕووسیا و جیهان (دۆستۆیڤیسکی) پێکهاتووە کە بۆ گەورە شاعیری ڕووسیا و جیهان (پوشکین) نووسیویەتی و لە ڕۆژی پەردەلادان لەسەر پەیکەری پوشکین، لە بەردەم ژمارەیەکی […]
وتوێژ لەگەڵ داکینگ ینگ مامۆستای مێژوو و کاروباری نێودەوڵەتی زانکۆی واشنگتۆن و. ڕێبین هەردی ڕ. ج: لە سەرنجی یەکەمدا هەلومەرجی جیهان پاش جەنگی سارد ئۆمێدوارانە دەردەکەوت. نیگەرانیەکی زۆر لەبارەی درووستبوونی جەنگی جیهانیەوە نیە، چونکە هەموو دەسەڵاتە گەورەکانی وەک ویلایەتە یەکگرتوەکانی ئەمەریکا، وڵاتە ئەورپیەکان و ژاپۆن، دیموکراسی سەقامگیرن. لەگەڵ ئەمەشدا لەڕووی مێژوویەوە زۆرێک لە هەوڵەکان بۆ […]
ڕانانی: سەردەم بابەتی ئەم کتێبە قەبارە گەورەیە لێکۆڵینەوەیەکی دوورودرێژ و هەمەلایەن و فرەڕەهەند و قووڵی (د. حەمە مەنتک)ە و یەکێکە لە بڵاوکراوە تازەکانی دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم، بوونی وەها کتێبێک لە کتێبخانەی کوردی و لەبەردەستی خوێنەر و نووسەرانی کورددا بەها و گرنگیی خۆی هەیە، چونکە لە سەرێکەوە بابەتی لەم چەشنە لە ئەدبیاتی کوردیدا کەمە، […]
ڕانانی: سەردەم ڕەنگە لە دنیای ئیستادا هیچ شتێک هێندەی وەرگێران، بەتایبەت وەرگێرانی نووسراو بە گشت لق و ژانرەکانیەوە یارمەتیدەرێکی کارا و گرنگ نەبێت بۆ کورد، تا بە هۆیەوە ئاشنا بین کە فەرهەنگ و کولتوور و ئەدەبیاتی ئەوانی دیکە، ئەزموونی گەلان و جۆری ژیان و بیرکردنەوە و کەلەپوری کەڵەکەبوو و شارستانییەتە مرۆییەکان، هیچ ڕێگەیەکیان نییە بۆ […]
میل پەردۆن، مادام!(١) چیرۆکێکی ڤاسیلی شوکشین و. لە ڕووسییەوە: شیروان مەحموود محەممەد هەر کاتێک شارنشینەکان دەهاتن بۆ دێیەکە وپرسیاریان دەکرد ئاخۆ کەسێکی شارەزا هەبێت لە گەڵیان بەڕێکەوێت و شوێنەکانی ئەوناوچەیەیان پیشانبدات، خەڵکی دێیەکە لە وەڵامدا دەیانگوت: – برۆنکە پوپکۆڤمان هەیە… ئەومان وەستایە لەو کارانەدا… لە گەڵ ئەودا بێتاقەتیش نابن-هەمیشەش بزەیەکی سەیر دەنیشتە سەرڕوخساریان. برۆنکە(برەنیسڵاڤ) هێشتا […]
ڕانانی: سەردەم ئەم کتێبە لە کۆمەڵێک بابەتی شانۆیی پێکهاتووە و کۆمەڵێک وتارن مێژووی نووسینیان دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٩٨٩، کە لە ڕۆژنامەی (هاوکاری و پاشکۆی عێراق و گۆڤاری بەیان)دا بڵاوکراونەتەوە، ئەو کات مامۆستا (شەفیق محەمەد) وەک خۆی خۆی ئاماژەی پێ داوە، خوێندکاری کۆلێژی هونەرەجوانەکانی بەغدا بووە. ئەگەرچی وتارەکانی نێو دووتوێی ئەم کتێبە مێژوویەکیان هەیە، بەڵام هێندە […]
و. ڕێبین هەردی ڕ. ج: بۆچی؟ دەزانن ئەمە پرسیارێکە لە سەردەمی ڕوداوەکەی یازدەی سپتەمبەری ساڵی ٢٠٠١وە تا هەنوکە لەسەر زمانی خەڵکی ئەمەریکایە. بە بڕوای ئێوە بونیاد، بیروڕا و پاڵنەرەکانی دەبنە هۆی دەرکەوتنی ئەم ڕووداوە، چی بووە؟ چ شتێک پاڵ بە گەنجە موسڵمانەکانەوە دەنێت یان تەنانەت ئارەزوومەندی ئەوەیان دەکات تا کردەی خۆکوژی ئەنجام بدەن؟ چی وایکردووە […]
نووسینی: سه‌وسه‌ن ئه‌لئه‌بته‌ح وه‌رگێڕانی: باوكی ڕه‌هه‌ند له هه‌رلایه‌كه‌وه سه‌یری ئه‌وروپا بكه‌یت، ده‌بینیت به خه‌ڵكانی بێنه‌وا ده‌وره دراوه، خه‌ڵكانێك هه‌وڵده‌دەن، له ده‌ریاوه، له شاخه‌كانه‌وه، له ناوه‌ڕاستی دارستانه‌كانه‌وه، له لیتوانیاوه بۆ بۆسنه و هه‌نگاریا، له كه‌ناراوه‌كانی یۆنانه‌وه بۆ ئیتالیا و ئیسپانیا، سنور ببه‌زێنن و بگه‌ن به به‌هه‌شتی پیاوه سپییه‌كه. هه‌ر كه سنورێك داده‌خرێت، ئه‌و خه‌ڵكه سنوری تازه […]
نووسینی: هاشم ساڵح و له عه‌ره‌بییه‌وه: هه‌ورامان وریا قانع به‌م دواییانه له پاریس، كتێبێكی گرنگ به‌م ناونیشانه “ئیبن سینا یان ئیسلامی ڕۆشنگه‌ر” بڵاوبووه‌ته‌وه، نووسه‌ره‌كه‌ی توێژه‌رێكی به ئه‌سڵ جه‌زائیرییه و ناوی “عومه‌ر مه‌رزوق”ه، من ددانی پێداده‌نێم، پێشتر هه‌رگیز گوێم له ناوی نه‌بووه. له‌مه‌دا ناته‌واوی و كه‌مته‌رخه‌مییه‌كه بۆ خۆم ده‌گه‌ڕێته‌وه، هه‌ر بۆیه سه‌ركۆنه و سه‌رزه‌نشیتی خۆم ده‌كه‌م. […]
شیروان مەحمود نووسەرێکی بەناوبانگی ڕووس هەیە، خاوەنی چەندین بەرهەمی گرنگ و ناسراوە، وەک ” تاوان و سزا”، ” گەمژە” و”برایانی کارامازۆڤ” و چەندینی تر. دەزانن ناوی چییە؟ بێگومان زۆربەتان دەزانن و دەڵێن: فیۆدۆر دۆستۆێفسکی ! داوای لێبوردن دەکەم! بەڵام ناوی ئەو نووسەرە، ئەگەر بەڕاستی و ڕووسیانە بیخوێنینەوە: ”فیۆدەر دەستەێفسکی” یە! چی؟ چی؟ ئێمە هەزار ساڵە […]
نووسینی: سه‌وسه‌ن ئه‌لئه‌بته‌ح و له عه‌ره‌بییه‌وه: باوكی ڕه‌هه‌ند خوێندنه‌وه‌ی كتێبی “ڕوخساره تازه‌كانی میسر” له نووسینی ڕۆماننوسی ڕۆژنامه‌نوسی فه‌ره‌نسی- میسری ڕۆبێر سۆلیه، چێژێكی ڕاسته‌قینه‌ی هه‌یه. هه‌رچه‌نده سه‌باره‌ت به مێژووی میسر، كتێبێكی بێشومار نووسراون، به‌ڵام ئه‌م كتێبه‌یان، ئه‌و ئه‌ركه‌ی گرتووه‌ته ئه‌ستۆ كه تێڕوانینێك/ دیدگایه‌ك ده‌خاته‌ڕوو، نه‌ك ئه‌وه‌ی ته‌نها ڕووداوه‌كان بگێڕێته‌وه. كتێبه‌كه گه‌ڕاندنه‌وه‌ی ژیانه بۆ سه‌د ساڵ له […]
ڕانانی: سەردەم یەکێکی تر لەو کتێبانەی بڕیارە لەگەڵ کۆمەڵێک کتیبی دیکەی ناوەزەدا کە دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم چاپی کردوون، بەشداری لە پێشانگای نێودەوڵەتی کتێبدا بکات، بریتییە لە کتێبی (هونەری مایا) ئەم کتێبە لێکۆڵینەوەیەکی وردی پڕ لە وێنە و زانیارییە و لە لایەن (خەلیل عەلی) نووسراوە، کتێبی هونەری مایا لە گەلێک ڕووەوە بەها و گرنگیی […]
ڕانانی: ئیدریس عەلی ئەم کتێبە لە چوار چیرۆکی تا ئەندازەیەک درێژ پێکهاتووە و یەکێکە لە بەرهەمە ناوازە و تازەکانی دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم، کە لەگەڵ باوەشێک کتێبی دیکەی بەنرخ و جۆراوجۆردا، لە پێشانگای نێودەوڵەتیی کتێب بڵاودەکرێتەوە. چیرۆکەکانی نێو ئەم کتێبە، لە لایەن ئەدیب و نووسەری ناوداری عەرەب (محەمەد عەبدولخالق) نووسراوە و نوری کەریم، بە […]
