ڕێژیسۆر و نمایش لە سلێمانییەوە بۆ ستۆکهۆڵم خوێندنەوەی: سەردەم “ئەزموون” ئەو ناوەیە کە کەسێک، لە هەر پێگەیەکدا بێت، ساڵانێک سەرقاڵ بە کارێکەوە دەبێت و پاشتر لە شێوەی نووسراوەیەکدا کە خۆبەخۆ دەچێتە خانەی “یادەوەری”یەوە، دەینووسێتەوە، یاخود گەر توانای نووسینەوەیشی نەبوو، ئەوا ڕەنگە بە شێوەی زارەکی باس لەو ئەزموونەی بکات، هەڵبەت لەو نێوانەشدا زۆرێک هەن […]
نیرۆدا شاعیری خۆشهویستی و شۆڕش له شیلی… ئایا ژههرخوارد كرا؟ پهنجا ساڵ بهسهر مهرگی بابلۆ نیرۆدا دا تێدهپهڕێت و تا ئێستاش مردنهكهی بابهتێكی كراوهیه و دانهخراوه. له عهرهبییهوه: باوكی ڕهههند چوار دادوهر و سێ تیم له شارهزایانی نێودهوڵهتی، ماوهی زیاد له ده ساڵه، بهدوای هۆكاری گیانلهدهستدانی شاعیره گهورهكهی شیلی “بابلۆ نیرۆدا”دا دهگهڕێن. ئاشكرایه […]
دەرگا کراوەکە بیر و ڕا سەبارەت بە نواند و شانۆ دانا ڕەئووف پیتەر بروک لە کتێبی The Open door (دەرگا کراوەکە)دا، کە لە ساڵی ١٩٩٥دا بڵاوی کردۆتەوە، بە چڕی و بە شێوەیەکی کراوە، بە پشتبەستن بە ئەزموونی دەوڵەمەندی چەند ساڵەی خۆی، باسی ژیان لە شانۆ و هونەری نواندن و شانۆ و ڕۆڵ و بەهای بینەران […]
ڕانانی: کامۆ ئارێز ئەحمەد ئازاری ئاژەڵەکان لە هی مرۆڤەکان بەسوێترە ئەمە یەکێکە لەو کتێبانەی کە هیوادارم هەموو تاکێکی کورد بۆ ساڵی ٢٠٢٣ بیخوێننەوە. هاوکات هیوای ئەوەش دەخوازم کە نووسەر و بیرمەندانی دیکەش گرنگی بە پرسە فەلسەفییەکانی نێو ئەم کتێبە بدەن، بەڕاستی پرس و دۆزی گرنگن کە چ ڕاستەوخۆ یان ناڕاستەوخۆ پەیوەستن بە خۆشگوزەرانی مرۆڤ و […]
جیهانی دووەم دەسەڵات و دەستڕۆیشتن لە سیستەمی نوێی جیهاندا ڕانانی: سەردەم یەکێکی دیکە لە کتێبە باش و ناوازەکانی دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم، بریتییە لە کتێبی (جیهانی دووەم دەسەڵات و دەستڕۆیشتن لە سیستەمی نوێی جیهانیدا)بابەتی ئەم کتێبە جیۆپۆلەیتکە و لە لایەن (پاراگ خانا) نووسراوە و نووسەر و وەرگێڕ (هەڵکەوت عەبدوڵڵا) لە عەرەبییەوە بەراورد بە تێکستە […]
شیروان مەحموود محەممەد مامۆستاو مارگەریتا نەک هەر دیارترین بەرهەمی میخاییڵ بوڵگاکەف و شاکارێکی ئەدەبی ڕووسییە، بەڵکو دەمێکە لە گەنجینەی ئەدەبی جیهانیدا جێی شایستەی خۆی کردۆتەوە و یەکێکە لەو بەرهەمانەی ناکرێت کەسێک خولیای ئەدەب ودنیای ڕومانی هەبێت، هیچ نەبێت ناوی نەبیستبێت و وتارێکی لە سەر نەخوێندبێتەوە، ئەمە ئەگەر باسی پێویستبوونی حەتمیانەی خوێندنەوەی خودی ڕۆمانەکەش […]
دەنگەكانی ناو دۆزەخ نەجات نوری (ژیانی دۆزەخی جەنابی هەیاس) (ڕەزا بەراهەنی) ڕەخنەگر و شاعیر و نوسەری بە بیرو باوەڕ كۆمۆنیستی ئێرانی، ساڵی 1935 لە تەبرێز لەدایكبووە، ساڵی 2022 لە تەمەنی 87 ساڵیدا لە وڵاتی كەنەدا ماڵاوایی لە ژیان دەكات، زیاتر لە حەفتا كتێبی بە زمانی فارسی نووسیوە، بەرهەمەكانی بۆ گەلێك زمانی تر وەرگێڕدراون. … بەڵام […]
نامهیهكی شارل بۆدلێر بۆ دایكی و. جهبار سابیر (پاریس) (٦ی ئایاری ١٨٦١) دایكی ئازیزم، ئهگهر به ڕاستی ههستی دایكانهت ههیه و ئهگهر هێشتا ماندوو نهبوویت، وهره بۆ پاریس، وهره سهردانم و تهنانهت به دوامدا وهره. من به ههزاران هۆكاری ترسناك ناتوانم به دوای شتێكدا كه زۆر پێویستم پێیهتی، واتا كهمێك دڵ و پڕكێشی […]
منداڵانی گەڕەک خوێندنەوەی: سەردەم ڕۆمانی “منداڵانی گەڕەک” لە نووسینی شاعیر و ڕۆماننووس هیوا قادر یەک لە ڕۆمانە جیددی و گرنگەکانی نێو پانتایی هونەریی گێڕانەوەی کوردییە. ئەم ڕۆمانە تاکو ئێستا چەند جار چاپ کراوەتەوە، نوێترین چاپی لە لایەن “دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم”ەوەیە. بۆ قسەکردن لەسەر ئەم ڕۆمانە و ناساندنی بە خوێنەران ڕەنگە باشترین […]
ئەنتوان چێخەف: لە پلاتۆنۆڤەوە بۆ باخی گێلاس خوێندنەوەی: سەردەم نووسین دەربارەی چێخەف بەردەوام نوێیە، خوێندنەوەی بەرهەمەکانی ئەم نووسەرە مەزنەش هەر بەو جۆرەیە، نوێیە، تەواو ئەمڕۆییە و دەتوانێت بۆ سبەی و داهاتووش قسەی خۆی هەبێت. چێخەف لە شانۆنامەکانیشیدا درێژە بە هەمان گوتار و تێما دەدات کە وا لە چیرۆکەکانیشیدا داویەتی، ئەمە پڕۆژەیە، نووسەرێک تاکو […]
عهلی بن مهخلوف: فهلسهفهی عهرهبی بهشێكی بنچینهییه له میراتی كهلتووری مرۆڤایهتی نووسینی: هاشم ساڵح له عهرهبهییهوه: ههورامان وریا قانع عهلی بن مهخلوف یهكێكه له پسپۆڕه گهورهكانی فهلسهفهی عهرهبی: واته فهلسهفهی فارابی و ئیبن سینا و ئیبن ڕوشد و ئهوانی دیكه. ههروهها یهكێكه له پسپۆڕه گرنگهكانی فهلسهفهی خۆرئاوا، به تایبهت فهلسهفهی شیكارگهرایی یان فهلسهفهی پۆزهتیڤیزمی لۆژیكی […]
ئەلیف شەفەق وەرگێڕانی سەڵاح حەسەن پاڵەوان (ئەم نووسینە ئەلیف شەفەق بە هۆی ساڵیادی کۆچی هونەرمەندی کورد ئەحمەد کایا نووسیویەتی) تۆ منت نەدەناسی، نە لە شارێکدا هاتبووینە دنیاوە، نە لە قوتابخانەیەکدا بووین و وانەکانم پێکەوە خوێندبێت، نە بەیەک زمانیش یەکەمین لایلایە و چیرۆکەکانمان بیستبێت، تۆ سەر بە خێزانێکی گەورە بوویت، براو و خوشکی زۆرت هەبوون، منیش […]
جیهان 70 ساڵه چاوهڕوانی گۆدۆ دهكات گۆدۆ كاراكتهرێكه له نووسهرهكهی جیابووهتهوه و ژیانێكی تایبهت بهخۆی ههیه كێ له ئێمه ناوی گۆدۆ-ی نهبیستووه؟ له عهرهبییهوه: باوكی ڕهههند ئهگهرچی چاوهڕوانییهكان درێژه بكێشن و بهڵێنی هاتنهكان دووباره ببنهوه، بهڵام ئهم كاراكتهره ئاڵۆزه، ههرگیز نایهت. كاتێك بۆ یهكهمجار له پاریس و پێش حهفتا ساڵ لهمهوبهر (1953)، شانۆگهرییهكهی […]
ئیتالۆ کالڤینۆ خوێندنەوەی: سەردەم ئەم کتێبە کتێبی یەک لە نووسەرە گەورەکانی سەدەی بیستە، نووسەرێکی ئیتاڵی خاوەن شێواز و خەسڵەتی تایبەتمەندی خۆی، ئەویش ئیتالۆ کالڤینۆیە، ئەم نووسەرە لە ساڵی ١٩٢٣ لەدایک بووە و ساڵی ١٩٨٥ کۆچی دوایی کردووە. لە نێوان ئەو دوو مێژووەدا چەندان کتێبی گرنگ و جێبایەخی نووسیوە، کە بەشێک لەوانە […]
پێشەنگی ئەدەبی ڕووسی خوێندنەوەی: سەردەم قسەکردن و نووسین دەربارەی ئەدەبیاتی ڕووس، خۆبەخۆ دەمانباتەوە سەر کۆمەڵێک کەڵەنووسەر، لە بوارە جیاکانی ئەدەبیاتدا؛ شیعر، ڕۆمان، کورتەچیرۆک، شانۆ، سینەما و… ئەوەش کە لەو میراتە گەورە و دەوڵەمەندە کەوتووەتەوە ئەوەیە کە توانیویەتی کاریگەرییەکی بەرچاو و بەرفراوان لەسەر کۆی ئەدەبیاتی وڵاتان دابنێت، ئەم ئەدەبیاتە، ئەدەبیاتی ڕووس، مێژوو […]
رامین جهانبگلو وەرگێڕانی: ڕێبین هەردی – بۆ دەستپێکی گفتوگۆکە هەستدەکەم دەبێت لەمانا و چەمکی ڕۆشنبیرەوە دەست پێبکەین، بەتایبەتی کە بۆچوونی جیاواز بۆ وشەی ڕۆشنبیر هەیە و پێناسی جیاوازی بۆ کراوە. لەهەندێک لە پێناسەکاندا تەنانەت ئەو مامۆستایانەی کە وانەش دەڵێنەوە، بە ڕۆشنبیر ناو دەهێنن و لەهەندێک پێناسی تردا ڕۆشنبیری بەستراوە بە مۆدێرنەو بیرکردنەوەی ڕەخنەگرانەوە؟ […]
بۆنی گواڤا ئەو ساتە خۆشانەی دەبێت لەگەڵ “گابۆ”دا بین ڕانانی: ئیدریس عەلی کتێبی (بۆنی گواڤا) یەکێکی ترە لە بەرهەمە تازە چاپکراوەکانی دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم، ئەم کتێبە لە گفتوگۆیەکی دوورودرێژ پێک هاتووە، لەنێوان (پلینیۆ ئەپولیو مندۆزا) و گەورە نووسەری دنیا (گابرێل گارسیا مارکیز- گابۆ) ئەو ڕۆمانووسە جیهانییەی کە بە هۆی شاکارە مەزنەکانی وەک (خۆشەویستی […]
“گاڵتەوگەپ و تەوس و لاقرتێ لە تورکیادا بوونەتە شتگەلێکی ترسناک.” لە ڕۆمانەکەیدا ( دوورگەی درەختە ونبووەکان)، نووسەری بەریتانی – تورکی باس لە ”خەمە کەڵەکەبووەکانی” قوبرسی دووکەرتبوو لە نێوان تورکیا و یۆنان دەکات. وەرگێڕانی لە هۆڵەندییەوە سەڵاح حەسەن پاڵەوان دەمێک بوو دەمویست لەسەر قوبرس بنووسم. هەستدەکەم هەستیارانە پابەندم بەم دورگەیەوە، ئەو تورکانەی لە باکووری ئەو دورگەیە […]
رامین جهانبگلو وەرگێڕانی: ڕێبین هەردی ڕۆشنبیری و دیموکراسی دوو چەمکی سەرەکی و ناوەندی مۆدێرنەن. ئەگەر قەبوڵمان بێت کە دیموکراسی مۆدێرن بە پێناسە بریتیە لە گواستنەوە بۆ بوارێکی سیاسی سەربەخۆ کە تیایدا عەقڵ لە بواری گشیدا کار دەکات، و هاوڵاتیان بەشێوەیەکی سەربەخۆ دیاریکەری یاساکان و سنوورەکانین. دەکرێت بڵێین ڕۆشنبیر کەسایەتیەکە سەر بە کۆمەڵگایەکی عەقڵ سەنتەریزم. واتە […]
نووسینی شهوقی ئهلریس و له عهرهبییهوه: باوكی ڕهههند “خهریكه باوهڕ بهو ههستانهم ناكهم كه دوای جێهێشتنی ژنهكهم، ههمو شهوێك دامدهگرێت. بیر له ژنهكهم دهكهمهوه و له وێڵگهی پهشیمانیدا نوقم بووم. لهو بڕوایهدام له ژیانمدا یهك ههڵهی كوشندهم كردووه، ئهویش جێهێشتنی كارمنسیتا بوو، له پێناو ڕۆیشتن لهگهڵ ئافرهتێكی دیكه كه شایهنی ئهوه نهبوو. ههمو شهوێك بیر […]
ئایا توانای خوێندنهوهی قووڵمان لهدهستداوه؟ نووسینی: ئهنیسه مهخالدی توێژینهوهیهكی نوێ هۆكارهكهی بۆ تهكنهلۆژیای زانیاری و تۆڕه كۆمهڵایهتییهكان دهگهڕێنێتهوه. “خوێندنهوه كلیلی عهقڵه و خۆراكی ڕۆحه”، بهڵام بهپێی توێژینهوه نوێیهكان بێت، لهگهڵ تهقینهوه و فراوابوونی زانیارییهكان و تۆڕه كۆمهڵایهتییهكان، خوێندنهوه به شێوهیهكی خێرا له پاشهكشهدایه، به تایبهت خوێندنهوهی قووڵ. دوا توێژینهوهی پهیمانگای نیشتیمانی فهرهنسی بۆ كتێب […]
خوویهكی باو… دانپیانانی ڕۆشنبیران و ئهدیبان به دزینی كتێب وهرگێڕانی له عهرهبییهوه: باوكی ڕهههند دیاردهی دزینی كتێب له نێوان ڕۆشنبیران و ئهدیباندا بهربڵاوه، ههندێك پێیانوایه دزییهكی “ڕهوایه” و لایان بووه به خوو، له كوێ كتێب و كتێبخانه ههبێت، ههوڵی دزینی دهدات. ئهو كتێبهی كه دڵخواز و مهبهستییهتی، دهیدزێ و له چاو تروكانێكدا خۆی وندهكات […]
دەربارەی ڕۆژهەڵاتی وەنەوشە خوێندنەوەی: سەردەم بۆ قسەکردن و ناساندنی کۆمەڵەچیرۆکی “ڕۆژهەڵاتی وەنەوشە”ی شەهریار مەندەنیپوور دەبێت خوێنەر یان لێکۆڵەر بە قووڵی ئاگاداری کۆمەڵێک شت بێت، بۆ نموونە و لە سەروو هەموویانەوە هونەریی چیرۆک و چیرۆکنووسین، خاڵێکی تری پاشخانی کەسی ناسێنەر سەبارەت بە ڕۆژهەڵات و ئەو میراتە فەرهەنگی و کەلەپوورییە دەوڵەمەندەی جێماوە، هاوکات شارەزابوون لە کولتوور و […]
پەنجەرەیەک لەسەر چیرۆکی جیهانی خوێندنەوەی: سەردەم خوێندنەوەی دەقی چیرۆک یەکەم بنەمایە بۆ هەر چیرۆکنووسێک کە بیەوێ لە پانتایی ئەو ژانرە ناوازەدا بنووسێت. خوێندنەوەی چیرۆکی چیرۆکنووسە جیهانییەکان لە کۆمەڵێک لایەنەوە بۆ چیرۆکنووس گرنگن، لەوانە: یەک هاندانی چیرۆکنووس بۆ نووسین، دوو بۆ ئەوەی چیرۆک وەک لقێک لە ئەدەب لا خۆشەویست بێت و بزانێت چوارچێوە و […]
