له پهراوێزی كتێبهكهی وهزیری پێشووی پهروهرده و خوێندنی باڵا له تونس نووسینی هاشم ساڵح له عهرهبییهوه: ههورامان وریا قانع ئایا دكتۆر محهمهد ئهلشرفی، تهها حسێن-ی تونسه؟ تا ڕادهیهك بهڵێ، بگره تا ئاستێكی زۆر بهڵێ تهها حسێن-ی تونسه. محهمهد ئهلشرفی له تونس وهزیری پهروهرده بوو، وهك چۆن عهمیدی ئهدهبی عهرهبی، له میسر وهزیری مهعاریف بوو. ههردووكیان […]
وهرگێڕهكان هۆكاری وهرگێڕان له زمانی دووهمهوه ئاشكرا دهكهن ئایا وهرگێڕان له زمانی دووهمهوه، پردی پهیوهندی نێوان زمانهكانه یان خیانهته له تێكسته ئهسڵییهكان؟ له عهرهبییهوه: باوكی ڕهههند ستایشێكی زۆری وهرگێڕان و وهرگێڕهكان و ئهو ههوڵه زۆرانه دهكرێت، كه وایانكردووه به ئاسانی ئهدهب و زانست و بهرههمی نووسهرانی زمانهكانی دیكه، بخوێنرێنهوه و چێژیان لێوهربگیرێت. ههروهها ههمیشه گلهیی […]
نووسینی: هاشم ساڵح له عهرهبییهوه: ههورامان وریا قانع سهرهتا و بهر له ههرشێك، با ئهم پرسیاره ساویلكانهیه بكهین: ئهخلاق چییه؟ پێدهچێت وهڵامهكهی ئاسان بێت یان بڕابێتهوه یاخود لای ههموان زانراوبێت. ئهخلاق بریتییه لهوهی دزی نهكهیت، درۆ نهكهیت، كهس نهكوژیت…هتد، ده فهرمایشتهكه یان ئهخلاقه جوان و بهرزهكانی ئیسلام. بهڵام به ڕاست مهسهلهكه تا ئهم ئاسته ساده […]
ڕۆژی شهممه، بهرواری 2-7- 2022، پیتهر برۆك، دوای بهڕێكردنی تهمهنێكی درێژ كه نزیك دهبوهوه له سهد ساڵ، له ژیانیدا گهشت به خاڵی كۆتایی و ماڵئاوایی له خێزان و شانۆ و بینهرهكانی له سهرتاپای دونیادا كرد. ئهم دهرهێنهرهی شانۆ كه ههندێك پێی دهڵێن ئهفسانهی شانۆ، ههندێكی دی نازناوی مهزنترین دهرهێنهری شانۆ له سهدهی بیستی پێدهبهخشن، دوای […]
له عهرهبییهوه: باوكی ڕهههند ئهم نووسینهی خوارهوه كه زیاتر له ڕاپۆرتێكی ڕۆژنامهوانی دهچێت، باس له دۆخی كتێب و بڵاوكردنهوهی، مافی نووسهر و وهرگێڕ دهكات له جیهانی عهرهبیدا، كه تاڕادهیهكی زۆر له دۆخی لای خۆمان دهچێت. لێرهوه به باشم زانی پوختهیهكی باشی وهربگێڕم، بهو هیوایهی سودی ههبێت. وهشانخانهكانی لوبنان: خوێنهر متمانهی به نووسهری عهرهب نهماوه و […]
بەیان ناسیح “شەڕی دەسەڵات هەمیشە شەڕێکی ئاڵۆزە، باڵانسکردنی لەدروستکردنی تەونی جاڵجالۆکە دەچێت بەسەر کونی ئەژدیهاوە” ڕۆمانی کۆشکە سوورەکە لەنووسنی نووسەر و شاعیر هیوا قادرە، لە دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم لە ٢٠٢١ بڵاو کراوەتەوە. خوێندنەوەی ئەم ڕۆمانە خوێندنەوەیەکی ئاسایی نییە بەڵکو هەر لەدووای چەند لاپەڕەیەک توانای نووسەر دەردەکەوێت کە چۆن بە شارەزاییەکی ووردوو زمانێکی پڕی […]
كتێبی (بێژنگ/ غربال)ی میخائیل نهعیمه: ئهگهر گوێ له “قیڕ قیڕی بۆق” بگرین، ئهوا زمانی ئهدهبی عهرهبی دهمرێت. ئهم كتێبه سهد ساڵ لهمهوبهر بڵاوبووهتهوه، وهك ئهوهیه باسی دۆخی ئێستامان بكات. نووسینی: هاشم ساڵح له عهرهبییهوه: ههورامان وریا قانع تۆ بڵێی كتێبی “الغربال” پیر بووبێت؟ ئایا كاریگهرییهكهی تهواو بووه؟ ئاخۆ كۆن بووه و زهمهن بهجێیهێشتووه؟ ڕهنگه له […]
ڕامین جیهانبەگلو و. ڕێبین هەردی مەسەلەی یەهود کامڵترین نووسینە کە مارکس تیایدا لێکۆڵینەوە لە شۆڕشی فەڕەنسی دەکات. مارکس ئەم نوسینەی لەسەرەتای هاتنیدا بۆ پاریس نووسیوە. لەم قۆناغەدا سێ مەسەلەی فکری مارکسیان بەخۆیەوە سەرقاڵ کردبوو: سەرەتا بیری هیگڵ، پاشان ڕەخنەی فیورباخی لە دین و دواجار شۆڕشی فەڕەنسا. لای مارکس شۆڕشی فەڕەنسی نموونەی بەرجەستەی شۆڕشی سیاسی بوو، […]
هاشم ساڵح له عهرهبییهوه: ههورامان وریا قانع دواجار ژمارهیهكی نوێ له گۆڤاره وهرزییه سهنگینهكه “ئیسلام له سهدهی بیست و یهك” بڵاوبوهوه. ئهم گۆڤاره دهیهوێت موسڵمانان ڕوناكبكاتهوه و له عهقڵیهتی سهدهكانی ناوهڕاست دهریانبێنێت و بێ زیاد و كهم بیانخاته نێو عهقڵیهتی مۆدێرنه و كهشوههوا فراوان و لێبوردهییهكهی سهدهی بیست و یهك. پێشینانی مهزنیشیان له نمونهی ئیبن […]
دەستەێڤسکی وەک وەرگێڕێک (٢-٢) ڤڵادیمیر ڤیکتۆرەڤیچ و. لە ڕووسییەوە: شیروان مەحموود محەممەد وا دادەنرێت کە ڕۆمانی ” خەڵکە هەژارەکان” نۆبەرە بەرهەمی دەستەێڤسکی بێت. بەڵام ئەوە بۆچوونێکی تەواو دروست نییە، بەڵکو یەکەمین بەرهەمی چاپکراوی دەستەێڤسکی وەرگێڕانی ڕۆمانی ” ئۆژینی گراندێ”ی ئۆنرێ دی بەلزاک بووە. ئەمە ڕێکەوتێکی یەکجار سەرنجڕاکێشە. من زۆر گەڕام بزانم ئایا پێشینەیەکی لەم جۆرە […]
دەستەێڤسکی وەک خوێنەرێک (١) نووسینی: ڤلادیمیر ڤیکتۆرەڤیچ و. لە ڕوسییەوە: شیروان مەحموود محەممەد ”دەستەێڤسکی خوێنەرێکی بلیمەتە” ئەمە ئەو بۆچوونەیە کە لە سەرەتای سییەکانی سەدەی ڕابردوودا یەکێک لە ناودارترین لێکۆڵەڕانی دەستەێڤسکی، ئەلفرید لودڤیگەڤیچ بێم دایڕشتبوو(٢). لەوەش زیاتر ئەوەی ڕاگەیاندبوو کە سەرجەمی ئەو کێشانەی دەستەێڤسکی لە داهێنانی خۆیدا لێیکۆڵیونەتەوە، بناغەیان لە بەرهەمی نووسەرانی پێش خۆیدا داڕێژراوە. ڕاستییەکی […]
ئاکۆ کەریم مەعروف بە ریشى ماشو برنجییەوە لە پەنجەرەى ژوورەکەى دام، لە پێش خۆیەوە هاڵاوى خاکێکى دوورى لێ دەبارى، تەمو مژێک لە خۆڵبارینى سپى، بەرامبەر جامخانەکە وەستابوو، لە بێخەوى ئەو شەوەدا پەنجەرەکەم بە لەپى دەستەکانم پاککردەوە، دەمناسى و نەمدەناسیییەوە، لەناکاو چەند پەنجەرەیەک بە بۆنى شیعرەکانى کرانەوە، دواتر یەک لەدواى یەک دەرگاو پەنجەرەکانیتر، بە یەک شت […]
خهلیل ئهلعنانی له عهرهبییهوه: باوكی ڕهههند له بهرواری یهكی ئایاری ساڵی 2001، یهكهم وتارم له ڕۆژنامهی (الحیاة اللندنیة) بڵاوكرایهوه، ئهو ڕۆژنامهیه، لهو ڕۆژگارهدا، ڕۆژنامهی نوخبهی ڕۆشنبیرانی عهرهب بوو، كۆمهڵێ ڕۆشنبیر و بیرمهندی دیار و بهناوبانگی عهرهب، وتاریان تێدا دهنووسی، لهوانه بیرمهندی كۆچكردوو محهمهد عابد ئهلجابری، ئێدوارد سهعید، حهلیم بهرهكات، هاشم شهرابی، هشام جعیط و چهندانی […]
یۆسیف برۆدسکی و. لە ڕووسییەوە: شیروان مەحموود محەممەد ئێمە لە مردن، لە کوشتنی دوای مەرگمان دەترسین هێشتا لە ژیاندا ئاشنای ماهییەتی ترسیین: بۆشاییەکە ئەگەری لە دۆزەخ زیاتر و لە دۆزەخیش خراپترە ئێمە نازانین بە کێ بڵێین” لێگەرێ” ژیانمان، وەک دێرێک، گەیشتۆتە خاڵی کۆتایی چیتر وەک خەونێک، لە ژوور سەری کچەکەمان بە کراسێکی شەوییەوە یان کورەکەمان […]
هاشم ساڵح له عهرهبییهوه: ههورامان وریا قانع چهندین و چهندین كاتژمێری خۆشم لهگهڵ ئهم كتێبه بردهسهر، ئهوه كتێبهكهی تاهیر بن جهلونه و ئهم ناونیشانهی خوارهوهی ههیه: “جان جینێ، درۆزنه جوانهكه”، جا تۆبڵێی خۆشی لهوه گهورهتر ههبێت؛ كه هاوهڵی دوو نووسهری گهورهبیت، یان بڵێ نووسهرێكی گهوره، قسه لهسهر نووسهرێكی دیكهی گهوره دهكات. تاهیر بن جهلون له […]
هاشم ساڵح له عهرهبییهوه: ههورامان وریا قانع چێژێكی زۆرم له خوێندنهوهی كتێبه تازهكهی بیرمهندی فهرهنسی ناسراو ڕۆجێ- پۆل دروا بینی. بۆ زانیاری ئهو له سهنتهری نیشتیمانی بۆ توێژینهوهی زانستی فهرهنسی، توێژهره و مامۆستاشه له پهیمانگای زانسته سیاسییهكان له پاریس. جگه لهوه، ئهو ساڵانێكی دوور و درێژه، له پاشكۆی كهلتوری ڕۆژنامهی لۆمۆند، بهرپرسی ڕانان و ناساندنی […]
ڕامین جیهانبەگلو و. ڕێبین هەردی باسەکەی ئەمڕۆی ئێمە لەبارەی (تاکایەتی و فەزای مۆدێرنە). مەبەست لە (تاکایەتی) شێوەی شکلوەرگرتنی سۆبژێکتی مۆدێرنە لە پلەی تاک و هاوڵاتیدا. مەبەست لە (فەزای مۆدێرن) سنوورێکی کۆمەڵایەتی، سیاسی و ئابوریە کە (تاکایەتی هاوڵاتی) و یان باشترە بڵێین (هاوڵاتی بەتاک بوو) تیایدا فۆرمەلە دەبێت. کەوابوو مەسەلەی سەرەکی ئێمە لێرەدا تێگەیشتنە لە پەیوەندی […]
ڕامین جیهانبەگلو و. ڕێبین هەردی پرسیار لەبارەی مۆدێرنەوە، پرسیارە لەبارەی وێنای مۆدێرنەوە بۆ خۆی و بۆ جیهان. ئەم پرسیارە لە پەیوەندی نێوان سینەما و مۆدێرنەدا کورت دەبێتەوە. سینەما وێنەیەکە بۆ واقعیەتی جیهان کە لە واقعیەتی وێنەدا فورمەلە دەبێت. پییر پاۆلۆ پازۆلینی لە ووتارێکدا بەناوی (لەبارەی سینەماوە) لە ساڵی ١٩٦٦دا دەنوسێت: (سینەما لەڕێگەی دوبارە بەرهەمهێنانەوەی واقعەوە، […]
هاشم ساڵح له عهرهبییهوه: باوكی ڕهههند لهوانهیه به ههڵه وا تێبگهین كه بیلمهتهكان، خهڵكانێكی زۆر بهختهوهر و دڵخۆشن، چونكه خودا بهخۆڕایی مهزنترین دیاری پێبهخشیون: بلیمهتی و ههڵكهوتوویی/ العبقریة و النبوغ. بهڵام سهروهختێك ژیاننامهكانیان دهخوێنینهوه، شتیكی دیكه دهدۆزینهوه، دهبینین مهسهلهكه زۆر لهوه ئاڵۆزتره كه وێنای دهكهین. یهكهم بلیمهتی بهلای ئهوانی دیكهوه، شتێكی زۆر بێزاركاره، شتێكه نه […]
له عهرهبییهوه: باوكی ڕهههند كانت له كتێبهكهیدا “تێڕامان له پهروهرده”، پێداگری لهسهر ئهوه دهكات كه مرۆڤ، نا بێت به مرۆڤ، تهنها به پهروهرده نهبێت. ئهم دیده بۆ سروشتی مرۆڤ، كۆمهڵێ دهلالهت لهخۆدهگرێت، له ههمویان گرنگتر ئهوهیه: ئهوهی مرۆڤ له حاڵهتی ئاژهڵییهوه- كه تێیدا مرۆڤ هیچ توانایهكی عهقڵی و هیچ ههستێكی ئهخلاقیشی نییه- دهگوێزێتهوه بۆ حاڵهتی […]
هاشم ساڵح له عهرهبییهوه: ههورامان وریا قانع مادام ههمو جیهان، له ڕۆژی 14 شوبات، به بۆنهی جهژنی خۆشهویستییهوه، ئاههنگ دهگێڕن. كهواته ڕێگهمان بدهن كهمهكێك چهنهبازی/ نثرثر لهسهر ئهم بابهته بكهین كه عهقڵی وڕوكاس كردووه، ئهمه ئهگهر شتێك بهناوی عهقڵهوه مابێت. فهیلهسوفی فهرهنسی هاوچهرخ “ئهندرێ كۆنت سبۆنڤێڵ” وایدهبینێت تاقه كێشهیهكی فهلسهفی جدیی؛ كه شایهنی گرنگی پێدانه، […]
چاپی دووەمی کتێبی شیعری کلاسیکی کوردی و تابووشکێنی ڕانانی: ئیدریس کتێبە باش و کاریگەرەکان هەر زوو خوێنەری خۆیان پەیدا دەکەن و خواستی زیاتریان دەچێتە سەر، کتێبە باشەکان زۆریش پێویستییان بە ڕیکلام و بازاڕدروستکردن نییە بە دەنگی بەرز، بەڵکو خۆیان بە هێمنی دەچنە سەر ڕەفەی کتێبخانەی ماڵەکان و بێدەنگ و ئارام دەخوێنرێنەوە و ناوبانگیان دەماودەم دەڕوات، […]
هاشم ساڵح له عهرهبییهوه: باوكی ڕهههند یهك ڕۆشنبیری عهرهب و موسڵمان ناناسم، هێندهی داریوشی شایگان، سهرقاڵی مهسهلهی پهیوهندی نێوان كهلتور و مۆدێرنه بێت. ئهو به درێژایی پهنجا ساڵی بهردهوام، واته تاكو ساتهوهختی مردنی له ساڵی 2018، خهریكی ئهو مهسهلهیه بووه و ههمو كاتی خۆی بۆ تهرخانكردووه و له دوای خۆیهوه، چهندین كتێبی بهجێهێشتووه كه وهك […]
فهرهنسا یادی تێپهڕبوونی400 ساڵهی لهدایكبوونی دهكاتهوه هاشم ساڵح و له عهرهبییهوه: ههورامان وریا قانع وهك چۆن شهكسپیر جێگای شانازی ئینگلیزهكانه، ئاوش مۆلێر جێگای شانازی فهرهنسییهكانه. شهكسپیر و مۆلێر، ههردووكیان له نووسینی دهقی شانۆیدا، داهێنانی گهورهیان كردووه كه به درێژایی سهدهكان و نهوهكان، به نهمری ماونهتهوه. بگره ناونیشانی شانۆگهرییهكانیان، لهسهر ئاستی گهردوون ناسراون و بوونهته وێردی […]
